Getypt afschrift (doorslag) van een ambtelijk advies/schrijven. 27 oktober 1939. Bureau voor Organisatie en Efficiency, Amsterdam (onderdeel van de gemeente). De Burgemeester van Amsterdam. No.8A/129/2 M.1939 6/11 AFSCHRIFT.

No.29/21 L.M.1939

BUREAU VOOR ORGANISATIE
EN EFFICIENCY.
No.1258 Fin.939 Dossier 822. Amsterdam, 27 October 1939.
Onderwerp:Aanvrage personeel
Centr.Markt.
Aan den Heer Burgemeester

    Voor het vernieuwen der legitimatiekaarten zijn noodig:
1) aanvraagformulieren.
   Deze worden hetzij door personeel op de markt, hetzij op het
   kaartenkantoor ingevuld. Deze "klad"gegevens zijn noodig omdat
   de personalia enz. weleens veranderen. Het is mogelijk om bij
   aanvrage op het kaartenkantoor de gegevens direct op de stam-
   kaart te brengen en de legitimatie geheel in orde te maken, wan-
   neer daarvoor op dat oogenblik tijd is (**b.v.bij** nieuwe aan-
   vragen);
   anders moet ook hier het formulier behouden blijven.
2) Stamkaarten met portret.
   Deze moeten aangelegd of bijgehouden worden.
3) Legitimatiekaarten met portret.
   Deze moeten geschreven en uitgereikt worden. Ik stel voor deze
   kaarten zooveel mogelijk langer dan een jaar te gebruiken, hoe-
   wel de contrôle sub 1 moet blijven geschieden en dus toch een
   deel vernieuwd zal moeten worden. Dit is ook noodig als de kaar-
   ten vervuild zijn.
    Op het oogenblik is het noodig alle kaarten voor 1940
te vernieuwen.
    Ik heb den Directeur voorgesteld het systeem in de toe-
komst verder als volgt te veranderen.
a) Legitimatiekaarten langer gebruiken.
b) Betaalbonnen afschaffen; voor jaarkaarten jaarzegels opplakken,
   voor maand- en weekkaarten stempelen met een frankeer- of zegel-
   machine. Het publiek wordt sneller geholpen, de contrôle wordt
   aanzienlijk vereenvoudigd en versterkt en het werk vermindert.
c) Is een kaart volgestempeld, dan kan door het opplakken van een
   nieuw vel aan de achterzijde weer voor een volgende periode
   worden gestempeld.
d) De portretten opplakken , niet meer nieten. Dit document is een representatief voorbeeld van de moderniseringsdrift binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het "Bureau voor Organisatie en Efficiency" was een typisch product van het interbellum, bedoeld om bureaucratische processen te stroomlijnen volgens de principes van het 'scientific management' (Taylorisme).

De kern van het voorstel is een verhoging van de administratieve efficiëntie bij de uitgifte van legitimatiebewijzen voor de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat). De auteur signaleert dat de jaarlijkse algehele vernieuwing van alle kaarten een zware belasting vormt. Door de kaarten langer geldig te laten zijn en te werken met jaarzegels of stempelautomaten in plaats van losse "betaalbonnen", kan er sneller en nauwkeuriger gewerkt worden. Opvallend is het detail in punt 'd' over het opplakken in plaats van nieten van foto's, wat waarschijnlijk bedoeld was om fraude te bemoeilijken en de duurzaamheid te vergroten. De datum, 27 oktober 1939, is historisch saillant. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de Tweede Wereldoorlog in de rest van Europa al uitgebroken en was de Nederlandse mobilisatie in volle gang. In tijden van crisis en schaarste (de Centrale Markt was essentieel voor de voedselvoorziening) werd een strakke organisatie van wie toegang had tot marktterreinen extra belangrijk.

De terminologie in het document (bijv. "stamkaarten", "personalia", "legitimatie") herinnert ons eraan dat de infrastructuur voor persoonsregistratie die hier geoptimaliseerd werd, slechts enkele maanden later, na de Duitse inval in mei 1940, door de bezetter zou worden overgenomen en aangescherpt voor veel minder onschuldige doeleinden.