Handgeschreven concept-nota of ambtelijk memorandum. Augustus 1939 (gebaseerd op de marginale aantekening "dd. 6/12/8/39", waarbij 12/8 staat voor 12 augustus). (Opmerking: Doorgehaalde tekstgedeelten die nog leesbaar zijn, zijn tussen vierkante haken geplaatst. Onleesbaar doorgehaalde woorden zijn gemarkeerd met [...])

Marginale aantekening (links):
4)
Als de mobilisatie voortduurt, meen ik ter beslissing op mijn rapport dd. 6/12/8/39 (nr OA/70/3 M) omtrent de personeelsbezetting van het Marktwezen te moeten afwachten. Intusschen kan niet worden gewacht [met] deze vervanging die nodig is voor de uitreiking der legitimatiekaarten. De drie man die [voor het rapport der CM] daartoe aan [het rapport der CM] moeten worden onttrokken, dienen

Hoofdtekst:
Op deze bezetting kan onmogelijk verder meer personeel worden gemist [de vraag...]. [Veeleer moet...] [...] tegendeel ik meen zelfs, dat aanvulling van het aantal controleurs niet te vermijden zal zijn. Alvorens terzake voorstellen te doen [en in verband met...] [de reeds te doen...] [bovenbedoelde werkzaamheden voor] de vernieuwing der legitimatiekaarten drie man aan de C.M. te onttrokken, [zal echter...] m.i. noodzakelijkerwijs terstond te worden vervangen.

Bij een voorloopige bespreking, die ik terzake met den heer Gouwen, Commissaris van Politie, voerde, bleek, [mij] dat waarschijnlijk voor de bedoelde vervanging een alleszins [goede] aanneembare oplossing mogelijk is. Voor dit doel kan nl. worden bemiddeld Dit document werpt licht op de administratieve spanningen in Nederland aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De hoofdauteur maakt zich zorgen over de personele bezetting van het "Marktwezen" (de gemeentelijke dienst die toezicht hield op markten en handel). Door de naderende oorlogsdreiging en de daarmee gepaard gaande mobilisatie, kampt de dienst met een tekort aan personeel, terwijl de werkdruk juist toeneemt.

De kern van de kwestie is de behoefte aan drie personeelsleden die moeten worden overgeplaatst naar de "C.M." (waarschijnlijk het Centraal Magazijn of een onderdeel van de burgerwacht/distributiedienst) voor de uitgifte van nieuwe legitimatiekaarten. In een klimaat van mobilisatie was een strikte persoonsregistratie cruciaal. De schrijver betoogt dat deze drie man niet gemist kunnen worden zonder directe vervanging, omdat de controle op de markten (essentieel voor de voedselvoorziening) anders in het gedrang komt. Er is reeds overleg gepleegd met de politie (Commissaris Gouwen) om een praktische oplossing voor deze vervanging te vinden. In augustus 1939 heerste er in Nederland een sfeer van verhoogde paraatheid. Op 28 augustus werd de algemene mobilisatie afgekondigd, maar in de weken daarvoor werden al veel voorbereidende maatregelen getroffen. Ambtenaren van diverse gemeentelijke diensten werden ingezet voor taken van nationaal belang, zoals de distributie van bonkaarten en de uitgifte van identiteitsbewijzen.

Het "Marktwezen" was in die tijd een belangrijke schakel in de economische ordening. De vermelding van "legitimatiekaarten" is tekenend voor de overgang van een open samenleving naar een maatschappij in staat van beleg, waarbij controle op de bevolking door middel van officiële documenten prioriteit kreeg. De genoemde Commissaris Gouwen was waarschijnlijk een hoge politiefunctionaris in een grote stad (mogelijk Rotterdam of Den Haag, gezien de aard van de correspondentie). Marktwezen Politie