Brief/Aanstellingvoorstel (concept of afschrift)
Origineel
Brief/Aanstellingvoorstel (concept of afschrift) 15 juli 1942 (of mogelijk 15 september, gezien de schrijfwijze) Onbekend (waarschijnlijk een afdelingshoofd van het Marktwezen) (De transcriptie volgt de geschreven tekst, inclusief doorhalingen en verbeteringen waar leesbaar)
Aanstelling personeel Marktwezen
A’dam, 15/7 1942
W. h. M.
Onder verwijzing naar mijn brief van 18 juni jl. No G A/361/M
In aansluiting op het onderhoud dat ik hedenmorgen met U had en waarbij U mij opdroeg in afwachting van de machtiging, bedoeld aan het slot van mijn vorenvermelden brief, voorstellen te doen tot aanstelling van eenige controleurs, heb ik de eer U het volgende voor te stellen:
bij Besluit van den Burgemeester machtiging te geven om over te gaan tot aanstelling van 2 controleurs in tijdelijken dienst.
(salaris groep II)
1e: J. Jans, geb. 1-9-08, gehuwd, wonende Eggertstraat 17 II, alhier. Lagere school opleiding; werkzaam geweest als electricien, weger en meter bij N.V. Blaauwhoedenveem; opzichter over een kamp te Ommen en Wachtkommandant van een Waffenschutzdienst, waar hij thans nog werkzaam is; heeft een opleiding gehad bij de Duitsche S.S.
2e: R. Poelstra, geb. 23/9 1916, ongehuwd, wonende Lagedijk 45, Koog a/d Zaan. Opleiding: Lagere school, 2 jaar Ulo, diploma Duitsch (elem.); werkzaam geweest als controleur (textielfabriek) in Duitschland en daarna bij S. J. de Vries te A’dam, alwaar hij eveneens controle werkzaamheden verrichtte. Poelstra is opgeleid bij de Nederlandsche S.S. Het document is een officieel personeelsvoorstel uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het document is de voordracht van twee specifieke kandidaten, J. Jans en R. Poelstra, voor de functie van controleur bij het Marktwezen in Amsterdam.
Opvallend is de expliciete vermelding van de nationaalsocialistische achtergrond van beide kandidaten als een kwalificatie:
* J. Jans wordt omschreven als een voormalig opzichter van een kamp in Ommen (Kamp Erika, bekend als een berucht strafkamp) en wachtcommandant bij de Waffenschutzdienst. Hij heeft bovendien een opleiding genoten bij de Duitse SS.
* R. Poelstra heeft werkervaring in Duitsland opgedaan en is opgeleid bij de Nederlandsche SS.
Het taalgebruik is zakelijk-administratief, maar de inhoud getuigt van de 'nazificatie' van het ambtelijk apparaat, waarbij politieke betrouwbaarheid (in de ogen van de bezetter) en lidmaatschap van collaborerende organisaties zwaar wogen bij aanstellingen. In 1942 was de gelijkschakeling van de Nederlandse overheid onder Duits toezicht in volle gang. De burgemeester van Amsterdam was in deze periode de pro-Duitse Edward Voûte. Het Marktwezen was een cruciale dienst voor de controle op de voedselvoorziening en de distributie, sectoren waarin de bezetter nauwlettend toezag op de uitvoering.
De vermelding van "Kamp Ommen" bij kandidaat Jans is historisch significant. Kamp Erika (nabij Ommen) werd vanaf medio 1942 gebruikt als Justizlager voor Nederlanders die zich schuldig hadden gemaakt aan economische vergrijpen (zoals zwarte handel), maar het stond bekend om de extreme wreedheid van de bewakers. Dat een dergelijke achtergrond als aanbeveling werd gebruikt voor een functie bij het Marktwezen, onderstreept het repressieve karakter van de dienst in die tijd.