Archiefdocument
Origineel
5 januari 1942 Bureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd, Afd. Vervoer (Waalsdorperweg 84, 's-Gravenhage) Jhr. A.C. Roëll [Handgeschreven bovenaan:]
op 10/1 1942 1 afschrift
gezonden aan: Adviseur
Daalscheweg 13 – en de heer van Meurs
Verzonden 5/1 [in groot blauw krijt/potlood]
U. Sieburth
M. Prachse
HG.
[Getypte tekst:]
37/1/1 M.
5 Januari 1942.
Attentie Jhr.A.C.Roëll.
het Bureau Voedselvoorziening
in Oorlogstijd,
Afd.Vervoer.
Waalsdorperweg 84,
's - G r a v e n h a g e .
Ten vervolge op het onderhoud, dat de H.H.Van Meurs en Sixma op 2 Januari jl. te Uwen kantore hadden en ingevolge afspraak, doe ik U onderstaand gegevens toekomen betreffende den aanvoer van tuindersproducten van de 470 in de omgeving van Amsterdam gevestigde tuinders naar de Centrale Markt.
Van deze 470 tuinders vervoeren er 188 hun producten per paard en wagen of roeibootje, 80 per motorschuitje en 202 per benzine-auto.
Over de maanden April, Mei, Juni en Juli 1941 werden in totaal aangevoerd 3.072.310 kisten groente waarvan per paard en wagen of roeibootje 521.888 kisten, zoodat per benzine-auto's en motorschuitjes in die periode werden aangevoerd 2.550.422 kisten, of gemiddeld per maand 637.605 kisten groente.
De hoeveelheid benzine, welke thans door de Rijksverkeersinspectie ter beschikking wordt gesteld is zeer gering en zal in de toekomst nog verminderen, zoodat een en ander met het toenemende vervoer in 't voorjaar een ernstige stagnatie in de levensmiddelenvoorziening van Amsterdam zou veroorzaken.
Na terzake gepleegd overleg met de betreffende te dezer stede optredende instanties bleek, dat het mogelijk was een 30-tal van de grootste tuindersauto's om te bouwen voor een installatie met geperst gas. Met dit aantal, zoo noodig aan te vullen met gerequireerde wagens acht men het vooralsnog mogelijk (door samenladingen en het meer dan 1 maal per dag rijden van de auto) het tuindersvervoer op goede wijze te doen plaatsvinden. Per auto kunnen vervoerd worden ± 200 kisten groente, dat is per 30 auto's en per 25 werkdagen per maand 30 x 200 x 25 is 150.000 kisten per maand en bij 1 maal rijden per dag.
Aangezien de tuinders in het algemeen finantieel niet bij machte zijn om een ombouwen van benzine- in persgasmotor, waarmede een bedrag van circa ƒ 1500,- per auto gemoeid is, beschikbaar te stellen, verzoek ik U in overweging te willen nemen om het daarvoor benoodigde kapitaal van circa ƒ 45.000,- ter beschikking van de tuinders te stellen. * Kernproblematiek: De brief beschrijft een kritiek logistiek probleem: de dreigende stagnatie van de voedselaanvoer naar Amsterdam door een tekort aan benzine tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Statistieken: Het document geeft een gedetailleerd overzicht van de transportmiddelen van 470 tuinders rond Amsterdam. De afhankelijkheid van gemotoriseerd vervoer is groot (ruim 2,5 miljoen kisten groente in vier maanden tijd).
* Voorgestelde Oplossing: De afdeling Vervoer stelt voor om 30 vrachtwagens om te bouwen naar "geperst gas" (hoogstwaarschijnlijk houtgasgeneratoren of lichtgasinstallaties), een veelgebruikte noodoplossing tijdens de oorlog toen vloeibare brandstoffen door de bezetter werden gevorderd of simpelweg opraakten.
* Financieel Aspect: Er wordt een concreet krediet gevraagd van 45.000 gulden (1.500 gulden per voertuig) omdat de tuinders dit zelf niet kunnen bekostigen. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). De "Bureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd" was een overheidsorgaan dat de productie, distributie en prijsvorming van voedsel reguleerde om hongersnood te voorkomen en de markt te beheersen onder schaarste.
In 1942 was de schaarste aan brandstoffen al dusdanig nijpend dat bijna alle civiele voertuigen stilgezet moesten worden of omgebouwd naar alternatieve brandstoffen zoals houtgas. De zorg voor de voedselvoorziening van de grote steden (zoals Amsterdam) had hoge prioriteit om sociale onrust te vermijden. De genoemde Jhr. A.C. Roëll was waarschijnlijk een functionaris bij een financiële instelling of binnen het provinciaal bestuur die over de toekenning van dergelijke noodkredieten ging. De handgeschreven namen "Sieburth" en "Prachse" wijzen mogelijk op Duitse toezichthouders of ambtenaren die bij de afhandeling van dit dossier betrokken waren.