Brief (kopie/doorslag van getypte pagina). 5 januari 1942. De Directeur van het Marktwezen (vermoedelijk Amsterdam). Bladzijde 2 van brief No.37/1/1 M. d.d. 5 Januari 1942 aan het Bureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd, Afd. Vervoer, Den Haag, van den Directeur van het Marktwezen.

Met de tuinders, met de besturen der tuindersorganisaties of met het bestuur der tuindersveilingvereeniging zou dan, omtrent de aflossing van dat kapitaal een overeenkomst moeten worden gesloten.

Ik merk hierbij nog op, dat het vanzelf spreekt, dat, wanneer tot een financiering, als door mij gedacht, zou worden overgegaan, dit moet meebrengen, dat het aldus omgebouwde wagenpark in dienst moet worden gesteld van de voedselvoorziening van de stad Amsterdam; dit beteekent, dat de tuinder, wiens auto met door bemiddeling der overheid voorgeschoten kapitaal wordt omgebouwd, niet meer onbeperkt over zijn auto kan beschikken. Ik stel mij voor, dat daartoe van overheidswege aan te wijzen, uit tuinderskringen afkomstige personen, onder officieele leiding een organisatie zullen scheppen, welke het vervoer van de tuindersbedrijven naar de Centrale Markt op de meest nuttige wijze zal moeten regelen. De beschikbare persgasauto's zullen over te vormen buurtschappen worden verdeeld; aan het hoofd van zoo'n buurtschap dient een blokhoofd te worden benoemd, die ervoor dient te zorgen, dat de wagens, welke hem ter beschikking worden gesteld de producten van de in zijn buurtschap wonende tuinders op de meest efficiente wijze naar de Centrale Markt vervoeren.

Dit is, in het kort weergegeven, het plan, dat ik mij ten aanzien van het vervoer van het tuindersproduct voor oogen heb gesteld. Ik merk hierbij nog het volgende op. Het ombouwen van de benzineauto's zal een vrij langen tijd in beslag nemen. Een gelukkige omstandigheid is echter, dat het vervoer van tuindersproducten in de maanden Januari en Februari nog zeer gering is. Ik verwacht dan ook, dat dit vervoer met het thans beschikbare, kleine aantal generatorauto's, aangevuld met de benzinewagens, waarvoor een door de Rijksverkeersinspectie voor de maand Januari te verstrekken kleine hoeveelheid benzine beschikbaar komt, kan plaatsvinden. Zoo noodig zouden wagens door bemiddeling van het Bevrachtingskantoor kunnen worden gevorderd.

Gaarne zal ik ter zake nader van U vernemen.

De Directeur, Dit document betreft de logistieke planning van de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het voorstel is de ombouw van particuliere vrachtwagens van tuinders naar alternatieve brandstoffen (persgas en generatoren), omdat benzine uiterst schaars was.

De belangrijkste punten uit de analyse:
* Verlies van autonomie: Tuinders die gebruikmaken van overheidsfinanciering voor de ombouw van hun voertuigen, verliezen de zeggenschap over hun eigen wagens. De voertuigen worden onderdeel van een centraal aangestuurd systeem.
* Strikte organisatie: Er wordt een hiërarchische structuur voorgesteld met "buurtschappen" en "blokhoofden" om het transport naar de Centrale Markt te coördineren.
* Schaarste en improvisatie: De brief illustreert de overgangsfase waarin men afhankelijk is van een kleine hoeveelheid toegewezen benzine terwijl de vloot langzaam wordt omgebouwd naar houtgasgeneratoren of persgas.
* Dwangmiddelen: De directeur noemt expliciet de mogelijkheid om wagens te "vorderen" via het Bevrachtingskantoor als vrijwillige deelname onvoldoende is. In januari 1942 was de Duitse bezetting van Nederland ruim anderhalf jaar gaande. De schaarste aan brandstoffen en middelen werd steeds nijpender. De voedselvoorziening in de grote steden zoals Amsterdam was een kritiek punt voor zowel de Nederlandse autoriteiten als de bezetter om sociale onrust te voorkomen.

De "Centrale Markt" (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de distributie. Omdat benzine bijna uitsluitend voor de Duitse Wehrmacht gereserveerd was, moesten civiele voertuigen worden uitgerust met houtgasgeneratoren (die grote ketels achterop of opzij van de truck) of tanks voor persgas. De termen "blokhoofd" en de strakke organisatie van buurtschappen passen in de sfeer van de toenemende reglementering en controle door de overheid tijdens de oorlogsjaren.