Notulen/verslag van een informatieve bespreking. 18 april 1941. (Handgeschreven bovenaan: H f V U R A A R D A P P E L E N)
( * )

B e s p r e k i n g op 18 April 1941 te 3 uur n.m. van den Directeur, den heer C.F.Sixma, den bedrijfschef, den heer Broerse, de assistent-bedrijfschef, H.Steenbeek, de waarnemend Secretaris H.A. van Duinhoven, den heer Ir. Jans$^s$onius van Publieke Werken, lid van de Kleine Benzinecommissie, den heer Van Brienen van de Rijks-verkeersins~~x~~pectie en de heeren Draaisma, Van Es, Hendrikse, Helms, grossiers der Centrale Markt, Kok, Barends, Van der Mey, Van Groningen, winkeliers der Centrale Markt, Karseboom expediteur en Wellerdieck, aardappelloser der Centrale Markt.

De Directeur deelt mede, dat hij heeft besloten in verband met transportmoeilijkheden bij den afvoer der producten van de Centrale Markt, deze informatieve bespreking te houden met alle groepen van belanghebbenden der Centrale Markt. Hij heeft hierbij de heeren Janssonius en Van Brienen uitgenodigd om belanghebbenden een inzicht te geven in de moeilijkheden, die ~~ik~~ er ten aanzien van het onderhavige onderwerp bestaan.

De heer Janssonius deelt mede, dat er twee vervangingsmiddelen zijn voor benzine. De eerste zijn de gasgeneratoren, die gestookt worden met hout, anthraciet of turf en het tweede vervangingsmiddel zijn de cylinders met geperst gas. Voor den langen afstand zijn de eerste vervangingsmiddelen de meest aangewezen en voor het stadsverkeer is het tweede vervangingsmiddel het meest geschikt. Zooals bekend, is de benzinepositie zeer moeilijk geworden en de gemeente heeft daarom eenige tankstations gebouwd, waar geperst gas kan worden getank~~d~~t. In een normaal geval neemt een auto $\pm$ 35 m3 van dit gas mee. Een kubieke meter staat gelijk met een halve liter benzine, zoodat men met 35 m3 ~~gas~~ lichtgas 17 1/2 km. kan rijden. Momenteel zijn er de volgende tankstations: De Stadsreiniging aan de Bilderdijkkade en de Oostergasfabriek bij de Watergraafsmeer. Er zijn nog in aanbouw een tankstation aan den Karperweg bij het station Haarlemmermeer en een op het Scheldeplein. Bovendien gaat de Bataafsche Import Maatschappij als particuliere instantie op het Frederiksplein een tankstation bouwen, dat echter niet voor September a.s. ~~xxxxxx~~ gereed zal zijn. De gemeente heeft gelegenheid voor het tanken van 180 particuliere wagens, terwijl de Bataafsche Import Maatschappij voor 90 auto's zal worden ingericht. De Gemeente is practisch volgeboekt; er is nog een zeer beperkt~~e~~ aantal plaatsen gereserveerd speciaal voor het vervoer van de Centrale Markt. Hiervoor zijn 20 plaatsen opengehouden, waarvan er reeds 10 zijn uit- * Taal en Spelling: Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (bijv. 'den heer', 'zoodat', 'heeren'). Er zijn diverse typefouten die handmatig of met de typemachine (met x-jes) zijn gecorrigeerd.
* Inhoud: Het verslag illustreert de directe gevolgen van de Duitse bezetting op de logistiek in Nederland. Benzine was schaars en strikt gerantsoeneerd. De overheid en het bedrijfsleven zochten naar alternatieven om de voedseldistributie (via de Centrale Markt) op gang te houden.
* Techniek: Er worden twee alternatieve aandrijvingen besproken:
1. Gasgeneratoren: Bekend als 'houtgas' installaties, waarbij door onvolledige verbranding van hout, kolen of turf gas vrijkomt.
2. Lichtgas (geperst gas): Stadsgas dat in zware stalen cilinders werd meegevoerd. De actieradius was extreem beperkt (slechts 17,5 km op een volle lading van 35 m3).
* Infrastructuur: Het document geeft een historisch overzicht van de eerste 'gas-tankstations' in Amsterdam, waaronder locaties van de Gemeente en de Bataafsche Import Maatschappij (het latere Shell). Dit verslag dateert van circa een jaar na het begin van de bezetting. De schaarste aan brandstof begon toen nijpend te worden voor de civiele sector. De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was cruciaal voor de voedselvoorziening van de stad. Zonder transportmiddelen dreigde de distributie van aardappelen en andere levensmiddelen stil te vallen. De 'Kleine Benzinecommissie' was een ambtelijk orgaan dat de schaarse brandstoffen moest toewijzen. De beperkte capaciteit (slechts 20 gereserveerde plaatsen voor de hele markt) onderstreept de ernst van de tekorten in 1941.