Getypt afschrift van een brief (klachtenbrief). 14 augustus 1942 (datum van administratieve verwerking onderaan). J.B.A.H. Grosze Nipper, Bosch en Lommerweg 112, Amsterdam-West. Waarschijnlijk gericht aan de Wethouder van Levensmiddelen van de gemeente Amsterdam. A f s c h r i f t .

No. 46A/188/4 M.1942.17/8.
No. 259 L.M. 1942 13/8.

Mijnheer,

Naar aanleiding ondergeteekende, zich al verschillende malen tot de Nederlandsche Visscherijcentrale heeft gewend met zijn gegronde klachten, maar steeds naar de Amsterdamsche Verdeelingscommissie ben verwezen, zoowend ik mij nogmaals tot U om in deze chaos in te grijpen.
Wij als bona fide vischzaken met een groote vooroorlogsche omzet zijn met onze kolenen lasten gedwongen te sluiten als wij eerlijke zakenlui willen blijven, want van onze wekelijksche toewijzingen kunnen wij onmogelijk bestaan, 80 pond aal dit is een dubbel toewijzing, die ontvang ik eens in de 7 à 10 dagen, garnalen en zoetwatervisscheens in de maand, dus de winstmarge voor een bonafide zaak is 80 x 11 cent = ƒ 8,80, mijn huur bedraagt ƒ 18,60 per week, wijst U mij de weg om als eerlijk winkelier mijn zaak gaande te houden, er komt eens een einde aan onze reserve.
Vele menschen zijn en worden steeds geschorst, dat zij hun visch niet verkoopen op de aangewezen plaatsen, dat is toch zeer begrijpelijk, kosten of geen kosten maar een klein bestaan kan men in den vischhandel niet verdienen, daar er veel te veel kooplui, die er voor de oorlog ook niet van aten, maar in andere handel geregeld hun kleine bestaantje verdiende, in tijden van overvloed aan visch alle meedeelen in de verdeeling, dit zijn zaken die direct gecontrôleerd kunnen worden op de ventvergunning, die allen ingeleverd zijn. en waar overschrijvingen van de eene handel naar de andere genoteerd zijn, buiten de tijden, dat zij in normale tijden steun trokken van Maatschappelijken Steun.
Zoo ook de fruitzaken, zij kunnen ieder dag nog fruit, chocolade, koek, ijs enz. verkoopen en deelen even goed met de gerookte aal mede, dat is toch zeker zeer onsociaal, de eene branche alle dagen geopend, de bonafide vischzaken een halve dag in de week, deze verdeeling kan onmogelijk blijven, wilU de clandestine handel niet in de hand werken. Over de voordeelen die de niet Amsterdamsche vischkooplieden (Volendam), in Uw gemeente genieten voor hun verdeeling te krijgen en tevens van hun grossiers buiten Volendam te mogen betrekken zullen we maar niet eens over uitweiden.
Hopende, dat U spoedig radicale maatregelen zult kunnen treffen, al zullen zij voor velen hard zijn, maar daar zij van hun toewijzing doorgaans enkele ( 40 pond ) toch geen reden van bestaan hebben, maar daardoor de bona fide vischhandel van dienst zijn, aangezien zij tocht recht hebben op deze handel, verblijvend met de meeste

Hoogachting,
Uw dw.dnr,
J.B.A.H.Grosze Nipper.
Bosch en Lommerweg 112,
Amsterdam-West.

P.S. Hopende, dat U mij eens persoonlijk zult kunnen ontvangen, om onze bezwaren eens uiteen te zetten, in afwachting.

D e Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch-en Schoonmaak, Bad-en Zwem-
inrichtingen stelt deze in handen van
den Directeur van het Marktwezen om
spoedig advies.
A'dam, 14 Augustus 1942. In deze brief uit augustus 1942 beklaagt de Amsterdamse vishandelaar J.B.A.H. Grosze Nipper zich over de nijpende situatie in de vissector tijdens de Duitse bezetting. De kern van zijn beklag is de gebrekkige en onrechtvaardige toewijzing van vis door de distributie-instanties.

Hoofdpunten van de klacht:
1. Onvoldoende toewijzing: De handelaar krijgt te weinig vis (bijv. slechts 80 pond aal per 7-10 dagen) om zijn vaste lasten, zoals de huur van ƒ 18,60 per week, te kunnen dekken. De winst op de toegewezen vis is lager dan de huurprijs.
2. Oneerlijke concurrentie: Hij klaagt over "gelukzoekers" die voor de oorlog niet in de vis zaten, maar nu wel toewijzingen krijgen, terwijl zij vaak ook nog sociale steun trekken. Ook vishandelaren van buiten de stad (Volendam) zouden onterechte voordelen genieten.
3. Branchevervaging: Hij hekelt dat fruitzaken wel dagelijks open kunnen zijn en diverse producten (chocolade, koek) verkopen, terwijl de gespecialiseerde vishandel nauwelijks een halve dag per week werk heeft.
4. Clandestiene handel: De schrijver waarschuwt dat het huidige systeem de zwarte markt ("clandestine handel") in de hand werkt.

De brief eindigt met een ambtelijke krabbel waarin de wethouder de zaak doorverwijst naar de Directeur van het Marktwezen voor dringend advies. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse overlevingsstrijd van middenstanders tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Vanaf 1940 werd het distributiestelsel steeds strenger door schaarste aan goederen.

De vissector was extra kwetsbaar omdat de visserij op de Noordzee door de oorlogsvoering en mijnen nagenoeg stillag. De handel was volledig afhankelijk van de centrale toewijzingen van de Rijksinspectie voor de Visscherij en lokale verdeelorganen.

De brief illustreert de sociale spanningen die ontstonden door de schaarste: de frictie tussen de gevestigde "bona fide" handelaren en nieuwkomers, de jaloezie tussen verschillende branches (zoals de fruitzaken) en de frustratie over de bureaucratie ("van het kastje naar de muur gestuurd worden"). Het adres, de Bosch en Lommerweg, was destijds een relatief nieuwe buurt in Amsterdam-West waar veel jonge ondernemers gevestigd waren. J.B.A.H. Grosze P.S. Hopende Gemeente Amsterdam Marktwezen