Handgeschreven brief (verklikkerbrief). 15 juni 1942 (gebaseerd op administratieve aantekening). De brief is ondertekend met "een Vierhouter". Dit kan een achternaam zijn of duiden op iemand die uit de plaats Vierhouten komt. Gezien de context van de brief is het echter waarschijnlijker een pseudoniem om anonimiteit te waarborgen terwijl er toch een schijn van identiteit wordt gegeven. [Stempel/Aantekening linksboven:]
Nº 46A/281/1 M. 1942 5/6

[Aantekening rechtsboven:]
612
n/ Dir
Insp

[Hoofdtekst:]
Mijnheer

Hiermede bericht ik uwe dat er aan de
Vishal de Ruiterkade menschen aan worden
genomen zonder de Beurs nu weet uw ook
wel dat het niet moogt gebeuren en er zijn
er bij die niet eens een kaartje van de Beurs
hebben omdat zij gewijgerd hebben om naar
Duitschland te gaan om dat zij door werken
moesten nu hoop ik dat uw aan deze toestand
een einde maakt anders zou ik
genootzaakt zijn mijn naar de Duitschen
polisei te wenden dank uw een Vierhouter

[Aantekeningen rechtsonder:]
Br. Stam
rapport
15-6-’42
de Klerk [?]

[Initialen uiterst rechtsonder:]
WN * Inhoud: De schrijver van de brief beklaagt zich over illegale tewerkstelling bij de Vishal aan de De Ruyterkade in Amsterdam. Volgens de brief worden daar mensen aangenomen buiten het Arbeidsbureau ("de Beurs") om. Specifiek wordt vermeld dat het gaat om mannen die geweigerd hebben om in Duitsland te gaan werken (onderduikers voor de Arbeitseinsatz).
* Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in een eenvoudige stijl met diverse spelfouten ("gewijgerd", "genootzaakt", "polisei"). De toon is dreigend; de schrijver stelt dat hij zich genoodzaakt zal zien om naar de Duitse politie te stappen als de geadresseerde (vermoedelijk de Amsterdamse politie of een inspectie-instantie) niet ingrijpt.
* Afzender: De brief is ondertekend met "een Vierhouter". Dit kan een achternaam zijn of duiden op iemand die uit de plaats Vierhouten komt. Gezien de context van de brief is het echter waarschijnlijker een pseudoniem om anonimiteit te waarborgen terwijl er toch een schijn van identiteit wordt gegeven.
* Administratieve verwerking: De aantekeningen onderaan ("Br. Stam rapport 15-6-'42") wijzen erop dat de brief serieus is genomen en dat er een rapport over is opgesteld door een ambtenaar of politiefunctionaris. Dit document is een typisch voorbeeld van een verklikkerbrief uit de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting werd de druk op de Nederlandse bevolking om in de Duitse oorlogsindustrie te werken steeds groter. Vanaf 1942 werd de Arbeitseinsatz strenger gehandhaafd. Veel Nederlanders probeerden hieraan te ontkomen door werk te vinden dat buiten de officiële kanalen van de Gewestelijke Arbeidsbureaus om ging.

Collaborateurs of ontevreden burgers gebruikten brieven zoals deze om dergelijke praktijken aan te geven bij de autoriteiten. De dreiging om naar de "Duitschen polisei" (de SD of SiPo) te stappen was een zwaar middel, aangezien dit voor de betrokken arbeiders en hun werkgevers deportatie of gevangenschap kon betekenen. De De Ruyterkade, nabij het Centraal Station in Amsterdam, was destijds een bedrijvige plek waar veel handel en handarbeid plaatsvond. Politie