Brief/Rapportage (handgeschreven) 23 juni 1942 G.W. Stam WelEdHeer A.H. de Boer, Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam Amsterdam 23 Juni 1942

WelEdHeer
A. H. de Boer
Insp: Marktwezen
Amsterdam

Wat het werkvolk betreft, kan ik
U het volgende rapporteeren.
Ik had 2 werkmenschen, die al
bijna 2 jaar, des morgens helpen,
als het noodig is, visch van het spoor
en boot halen, voor de vischmarkt,
en helpen uitpakken en wegen.
Deze menschen zijn niet in onze
dienst, maar eigenlijk in dienst van de
aanvoerders. Daar werd door mij krui-
loon van afgehouden, wat aan die
2 menschen werd uitbetaald.
Deze 2 menschen zijn J. P. Sijmons
geb 4 Maart 77 en W. K. Buisman geb 13 Aug 06.
Maar begin Mei j.l., door de distributie
van aal en zoetwatervisch, hebben wij hier
veel meer werk gekregen en had ik meer
hulp noodig. Nu waren hier 2 werk-
menschen aan de markt, die altijd
aan het werk waren bij het lossen van
mosselen, voor de Mosselen Commissie.
Die 2 menschen met name C. Slip-
horst geb: 19-10-’02 en J. Mettel geb:
8-2-’13. Zijn des middag ongeveer om
3 uur vrij; die zijn nu aangenomen
om des namiddags en des avonds tot
8 of 9 uur te helpen visch van spoor en
boot te halen en helpen uitpakken en
wegen. Zoodat ik op heden 4 menschen
heb om te helpen.
Hoogachtend
G.W. Stam

[Aantekening in potlood onderaan:]
Uit het rapport van Hr. Stam blijkt
wel, dat niet zo maar een paar
mensen van buiten af te werk
zijn gesteld. p.m. opbergen 26-6-’42 [geparafeerd]

--- In dit document rapporteert G.W. Stam aan de Inspecteur van het Marktwezen over de uitbreiding van het aantal arbeiders op de Amsterdamse vismarkt. De kern van de rapportage is als volgt:

1. Bestaande situatie: Er waren reeds twee ervaren krachten (Sijmons en Buisman) die in de ochtenden hielpen met het lossen van vis die per spoor of boot arriveerde. Interessant is de juridische/financiële constructie: zij waren niet direct in overheidsdienst, maar werden betaald uit het "kruiloon" dat werd ingehouden op de aanvoerders.
2. Verandering: Sinds mei 1942 is de werkdruk toegenomen door de distributie (rantsoenering/toewijzing) van aal en zoetwatervisch.
3. Uitbreiding: Om deze extra werklast op te vangen, zijn twee extra krachten (Sliphorst en Mettel) aangenomen voor de middag- en avonduren. Deze mannen werkten daarvoor al op de markt bij de Mosselen Commissie.
4. Administratie: Van alle vier de werklieden worden de volledige namen en geboortedata genoteerd, wat duidt op een strikte personeelsregistratie.

--- Dit document is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland (juni 1942). De context van de Tweede Wereldoorlog is op twee manieren duidelijk zichtbaar:

• Schaarste en Distributie: De noodzaak voor extra personeel wordt direct gekoppeld aan de "distributie van aal en zoetwatervisch". Naarmate de oorlog vorderde, werd steeds meer voedsel gerantsoeneerd en werd de logistiek rondom de voedselvoorziening strenger gereguleerd door de overheid.
• Controle op Arbeid: De potloodaantekening onderaan is cruciaal. De opmerking dat mensen niet "zo maar van buiten af" te werk zijn gesteld, wijst op de strenge controle van de bezetter en de Nederlandse autoriteiten op de arbeidsmarkt (in het kader van de Arbeitseinsatz of simpelweg om toezicht te houden op wie zich op strategische plekken zoals markten en transportknooppunten bevond). Men moest kunnen verantwoorden wie er werkte en waar zij vandaan kwamen. De nauwkeurige registratie van geboortedata diende waarschijnlijk om aan te tonen dat deze mannen legitiem werkten en (nog) niet in aanmerking kwamen voor tewerkstelling in Duitsland, of simpelweg om aan de administratieve eisen van die tijd te voldoen.