8 juni 1942. De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst der Markten in Amsterdam). De Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale, Den Haag. (Handgeschreven): verzonden 10/6 (Handgeschreven): Hpertens
VD/HB.

                      den Heer Directeur der
                      Nederlandsche Visscherijcentrale,

                      Jul.v.Stolbergplein 3-4,

                      Den Haag.

46A/305/1 M. 8 Juni 1942.

   Hiermede bericht ik U, dat de Volendammer venter J. Smit

(kabeljauw), Doolhofstraat 53, Volendam, op 27 Mei j.l. op zijn
aangewezen marktplaats op de Dapperstraat zijn toewijzing aal
verkocht voor 60 en 70 cent per ½ kg inplaats van voor 54 cent.
Verder is deze kleinhandelaar in de week van 25-30 Mei
niet meer met zijn toewijzing van de Gemeentelijke Vischmarkt op
zijn verkoopplaats verschenen.
Daar Smit momenteel weder in Volendam van aal wordt voor-
zien, zoodat een uitsluiting van hem dezerzijds niet kan worden
bevolen, verzoek ik U terzake de noodige maatregelen te nemen.

                                 De Directeur, *   **Kern van het document:** De brief rapporteert wangedrag van een visverkoper aan de toezichthoudende autoriteit. Er zijn twee specifieke klachten: prijsopdrijving (paling verkopen boven de vastgestelde maximumprijs) en het niet nakomen van de aanwezigheidsplicht op de markt met de hem toegewezen handelswaar.

• Personen: J. Smit, een "venter" uit Volendam met het adres Doolhofstraat 53. Zijn bijnaam of handelsnaam tussen haakjes is "(kabeljauw)".
• Locatie: De overtreding vond plaats op de Dappermarkt in Amsterdam. De vis was afkomstig van de Gemeentelijke Vischmarkt.
• Juridisch/Administratief: De afzender kan zelf geen sancties opleggen omdat de venter zijn voorraad inmiddels direct uit Volendam haalt, buiten het directe bereik van de Amsterdamse marktmeester. Daarom wordt de landelijke Visscherijcentrale ingeschakeld om "noodige maatregelen" (sancties) te treffen. * Tweede Wereldoorlog: Juni 1942 valt midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en een streng distributiesysteem.
• Prijsbeheersing: Om woekerprijzen en de zwarte markt tegen te gaan, stelde de overheid maximumprijzen vast voor levensmiddelen zoals vis. De verkoop van aal (paling) voor 60-70 cent in plaats van de vastgestelde 54 cent per pond werd gezien als een economisch delict.
• Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC): Dit was een orgaan dat tijdens de bezetting de gehele visketen controleerde, van vangst tot distributie en prijsstelling. Zij hadden de macht om vergunningen in te trekken of handelaren uit te sluiten van toewijzingen.
• Handhaving: De brief illustreert de nauwe controle op de kleine handel en de bureaucratische afhandeling van marktgerelateerde overtredingen in oorlogstijd. De term "toewijzing" duidt erop dat handelaren niet vrij konden inkopen, maar een specifieke hoeveelheid toegewezen kregen. H. Pertens J. Smit