Handgeschreven ambtelijk rapport/proces-verbaal. 30 juni 1942. De Heer Inspecteur v/h Marktwezen

Hedenmorgen 30/6 - 42. gaf den heren
Koorn en Aarsen mij op, dat zij samen
40-1/2 KG. gerookte paling hadden aangevoerd.
Bij de door mij gehouden controle, werd
door hen beide slechts 20-1/2 KG verkocht.
dat was dus 20 KG te weinig.
Toen zij wilde vertrekken, vroeg ik of zij
geen gerookte aal meer hadden in de
bak onder hun bakfiets. Zij bekende
nog wat aal te hebben achtergehouden.
Ik gelastte hen deze alsnog te verkoopen.
Het bleek mij dat zij nog 16-1/2 KG
verkochten. Voor het geheel hebben zij
toen 20-1/2 + 16-1/2 = 37 KG. verkocht.
Dus toch nog 3-1/2 KG. te weinig.
Het is m.i. wel gewenscht genoemde
Koorn en Aarsen voor deze overtreding
te straffen.

Amsterdam 30 Juni 1942
[Handtekening: T. Middelburgh] Dit document is een rapportage van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de zaak is een poging tot kleinschalige fraude of 'zwarte handel' door twee palinghandelaren, Koorn en Aarsen.

• De feiten: De handelaren gaven aan 40,5 kg paling bij zich te hebben voor de verkoop. Na de officiële marktverkoop bleek er echter een groot gat te zitten tussen wat ze hadden opgegeven en wat er officieel via de 'klok' of onder toezicht was verkocht (slechts 20,5 kg).
• De ontdekking: De controleur vertrouwde het niet en doorzocht de bakfiets, waar nog eens 16,5 kg verborgen bleek te zitten.

• Het resultaat: Zelfs na de gedwongen verkoop van de verborgen voorraad bleef er 3,5 kg onverklaard (40,5 minus 37). De controleur concludeert dat dit een strafbare overtreding is en adviseert om de heren te straffen. Het document dateert van 30 juni 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strikt distributiestelsel en schaarste aan voedsel.

• Marktwezen: De overheidsinstantie 'Marktwezen' hield streng toezicht op de handel om te voorkomen dat goederen buiten de officiële kanalen om (de zwarte markt) werden verkocht tegen woekerprijzen.

• Zwarte Handel: Door vis achter te houden ('onder de bak van de bakfiets'), konden handelaren deze later illegaal verkopen voor een veel hogere prijs dan de vastgestelde maximumprijs.
• Controle: Dit rapport illustreert de constante strijd tussen handelaren die probeerden te overleven of extra winst te maken, en de ambtenaren die de distributieregels moesten handhaven. Het achterhouden van 3,5 kg paling lijkt naar huidige maatstaven klein, maar werd in 1942 gezien als een serieuze economische overtreding. T. Middelburgh Marktwezen