Inspectierapport / Proces-verbaal 7 september 1942 No 46a/321/80 M. 1942 7/9

Centrale Crisis - Controle dienst.
Afd. Spijsvetten en Visscherij
Onderwerp: Controle v/d vischmarkt
te Amsterdam

Amsterdam, 7 September 1942
Aan de Directie v/d Marktwezen
te Amsterdam

Rapport.

Door ondergeteekenden, aangesteld door de Centr. Dienst, werd op 3-9-42 controle gehouden:

1e Indien afslag op de aangerekende visch, speciaal aal en paling, waarbij op een bepaalden handel afgevoerd werd, daarom stellen wij ons op de hoogte van de namen van diegene, die dien dag visch hebben ontvangen.

Door waarnemers waargenomen dat aan den Heer Slars 5 kistjes gestoomde sprot waren afgeleverd, en wel voor fl 7.= p kistje. Hiervoor hebben zij aan den Heer Slars op gewone rekening gestoomde sprot voor een prijs van fl 5.58 p. kistje vastgesteld en bij verkoop per kistje, wegens fl 7 p. kistje, ten hoogste mocht bedragen fl 5.58, waarna die koop aan den Heer Slars werd veranderd van fl 5 x fl 7.= op 5 x fl 5.58.

Verder werd door ons in diverse winkels controle gehouden betreffende het voorhanden hebben en verkoopen van diverse visch.
bij C. Bies, Jollenstraat en Walleman Beukenwegstraat 83 wat betreft het voorhanden hebben van visch, door die niet via den afslag mogen hebben, geen visch aanwezig.
L. Jannes Kruisstr. 129, had kleine scharren, verkoop tegen vastgestelden prijs. G. Verschoor Molensteeg 10, gesloten.
Th Dammer en Dammer Jr., beiden 120 pond snoek aan- aanwezig v/d vangst Zuiderzeevisscherij, hebben de aanwijzing tot verkoop.
Hr Lunteren, Gasthuismolensteeg 7, heeft geen visch, geen visch aanwezig. A. Kool, Prinsengracht 42 en 228, ook gesloten. Het document beschrijft de handhaving van de distributiewetten en prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

1. Prijsbeheersing: Er is een specifieke overtreding geconstateerd bij een zekere Heer Slars. Hij kocht 5 kistjes gestoomde sprot voor 7 gulden per stuk, terwijl de maximumprijs (vastgesteld door de overheid) 5,58 gulden bedroeg. De controleurs hebben de transactie ter plekke gecorrigeerd naar het wettelijke tarief.
2. Distributiecontrole: De controleurs verifiëren of handelaren vis hebben die buiten de officiële visafslag om is verkregen (zwarte handel).
3. Voorraadopname: Bij verschillende vishandels in Amsterdam (o.a. in de Jollenstraat, Beukenweg, Kruisstraat en Prinsengracht) wordt gecontroleerd of er vis aanwezig is en of de prijzen kloppen. Opvallend is dat veel winkels op dat moment "gesloten" zijn of "geen visch" hebben, wat duidt op de groeiende schaarste in 1942.
4. Legale handel: De firma Dammer heeft wel 120 pond snoek uit de Zuiderzee, maar zij beschikken over de juiste papieren ("aanwijzing tot verkoop"). Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) werd de Centrale Crisis-Controle Dienst (CCCD) ingezet om toezicht te houden op de distributie van schaarse goederen en om woekerprijzen tegen te gaan. Omdat voedsel schaars was, probeerden veel handelaren producten op de 'zwarte markt' te verkopen tegen veel hogere prijzen dan wettelijk toegestaan.

De visserij was een cruciale maar streng gecontroleerde sector. De overheid stelde maximumprijzen vast om te voorkomen dat basisvoedsel onbetaalbaar werd voor de gewone burger. Controleurs (vaak "crisiscontroleurs" genoemd) struinden markten en winkels af om bonnen, administraties en voorraden te controleren. Hoewel hun werk noodzakelijk was om de voedselvoorziening eerlijk te laten verlopen, werden zij door de bevolking vaak met wantrouwen bekeken omdat zij de strikte regels van de bezettingsbureaucratie uitvoerden. A. Kool C. Bies G. Verschoor L. Jannes Marktwezen