Getypt verslag / rapport (pagina 2 van een groter geheel). Betreft gebeurtenissen en verhoren in september, oktober en november 1942. -2-

niet dan wethouder heeft aangetoond onschuldig te zijn. De wethouder heeft besloten, dat Bonnier weder tot de verdeeling moet worden toegelaten, zulks met terugwerkende kracht. Mevrouw Redeker geeft tevens opdracht Stam op te bellen en dezen in kennis te stellen van ernstige ontstemming van den wethouder, omdat Stam verzuimd heeft H. Bonnier te hooren (H. Bonnier verklaarde den wethouder namelijk, dat hij niet gehoord was).

Ik stelde Mevrouw Redeker voor even hiermede te wachten, aangezien ik mij, gezien mijn speciale opdracht, niet kon voorstellen, dat H. Bonnier niet zou zijn gehoord. Deze zaak doorgegeven aan den Heer Van Heurs, die aan de hand van brief Goedhart - Bonnier aan Wethouder, met dezen zou spreken.

Bij telefonisch onderhoud van Wethouder met Heer Sieburgh deelt deze mede, dat bij zijn onderhoud met H. Bonnier, deze niet ontkend heeft garnalen van de bewuste partij te hebben ontvangen.

Wethouder verzoekt een nader onderzoek, welk verzoek door den Heer Sieburgh aan mij wordt overgebracht. De voorgenomen bespreking van den heer Van Heurs met den heer Wethouder kwam daardoor te vervallen. Op 29 October 1942 (zie rapport Van Duinhoven) wordt H. Bonnier gehoord in tegenwoordigheid van den Directeur van het Marktwezen en de Heeren Van Heurs - Sieburgh - Van Duinhoven en Felthuis, waarbij H. Bonnier verklaart Felthuis nooit gezien te hebben en dus door hem nooit is gehoord en verder, dat hij geen garnalen van de betreffende partij heeft gehad. Hierbij bleek wel, dat Felthuis in zijn rapport d.d. 8 September 1942 per abuis als kooper had genoemd H. Bonnier terwijl dit moest zijn C. Bonnier (zie aanvullend rapport Felthuis d.d. 4 November 1942.).

Aangezien bij de verhooren door Felthuis in sommige gevallen de controleur Marinus aanwezig was, gelastte ik nog een nader verhoor van L. Roosman, Y. Goedhart en C. Bonnier door Felthuis en Marinus (zie rapport Felthuis d.d. 4 November).

L. Roosman verklaarde, dat hij de garnalen reeds aan Y. Goedhart had verkocht vóórdat Stam aan hem gezegd had, dat deze partij in de verdeeling moest komen. Hij verwees Stam derhalve naar den nieuwen eigenaar Y. Goedhart.

C. Bonnier verklaarde zich niet te herinneren, dat hij door Felthuis en Marinus op de Vischmarkt op 8 September 1942 was gehoord en verder, dat hij op 3 September 1942 ook geen garnalen van Y. Goedhart had gekocht.

Ten slotte werd nog op 3 November 1942 gehoord Y. Goedhart. Deze verklaarde, dat hij de keurmeester Snoek had hooren zeggen, dat de garnalen niet in de verdeeling zouden komen, zoodat hij even later geheel te goeder trouw de garnalen van L. Roosman kocht. Van deze garnalen verkocht hij 120 kg. aan zijn zoon A. Goedhart en het restant door zijn knecht H. Minderhorst op zijn, Goedhart’s, standplaats Lindengracht liet verkoopen.

H. Bonnier, noch C. Bonnier hebben iets van deze partij gehad en waren ook niet bij deze zaak betrokken.

Hij weet zich wel te herinneren, destijds door Felthuis in tegenwoordigheid van Marinus te zijn gehoord, kan zich echter niet herinneren, dat hij verklaard zou hebben den avond tevoren door Roosman over deze partij garnalen te zijn opgebeld, evenmin, dat hij toen verklaard zou hebben een gedeelte hiervan aan C. Bonnier te hebben verkocht.

Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het Marktwezen,
wnd. Dit document is een ambtelijk verslag over een intern onderzoek naar administratieve fouten en mogelijke overtredingen van distributievoorschriften tijdens de Duitse bezetting.

De kern van de zaak is een partij garnalen die buiten de officiële "verdeeling" (distributie) om is verkocht. Aanvankelijk werd H. Bonnier hiervan beschuldigd en uitgesloten van verdere distributie. Het verslag legt bloot dat er sprake was van een persoonsverwisseling in de rapportage van controleur Felthuis: hij schreef "H. Bonnier" waar hij "C. Bonnier" bedoelde.

Uiteindelijk blijkt uit de getuigenissen (waaronder die van handelaar Y. Goedhart en de keurmeester Snoek) dat de partij garnalen door een misverstand over de status ervan ("niet in de verdeeling") legaal of semi-legaal is verhandeld op de Vischmarkt en de Lindengracht. De conclusie is dat de gebroeders Bonnier onschuldig zijn en H. Bonnier met terugwerkende kracht moet worden hersteld in zijn rechten. Het document dateert uit het najaar van 1942, een periode waarin de schaarste in Nederland toenam en het distributiestelsel zeer strikt werd gehandhaafd. Voedselvoorziening was een zaak van groot politiek en maatschappelijk gewicht. De "Wethouder" en de "Directeur van het Marktwezen" hielden nauwlettend toezicht op handelaren om zwarte handel te voorkomen.

De vernoemde locaties, zoals de Lindengracht (een bekende marktlocatie in de Amsterdamse Jordaan) en de Vischmarkt, plaatsen de gebeurtenissen in Amsterdam. Het Marktwezen was de gemeentelijke dienst die toezag op de markten en de handel in levensmiddelen. Dergelijke dossiers zijn typerend voor de bureaucratische afhandeling van de voedselvoorziening in oorlogstijd, waarbij kleine administratieve fouten grote gevolgen konden hebben voor de broodwinning van marktkooplieden.