Ambtsrapport / Proces-verbaal van ordeverstoring. 20 september 1942. [Rechtsboven:] 20 - 9 - ’42.
[Linksboven in rood/blauw potlood:] Inschrijven D.O. / [onleesbaar] 3 days [onleesbaar]

Rapport.

Hiermede rapporteer ik U het volgende.

Hedenmorgen omstreeks 8.30 uur is een poging gedaan om de goede orde te verstoren in den Gemeentelijke vischhal.
De G. W. Jansen, geb. 12-9-’12, wonende Warmoesstraat 81, hs, kreeg naar zijn zin nu niet direct grote visch toegewezen, en ging hiermede niet accoord. (zoetwatervisch)
En voegde den Heer Lammers en mij ten gehore van het gehele publiek toe: “De verdeelingscommissie zet de visch vóór in de vakken, dat deze steeds de mooiste visch toegewezen krijgt.
Dit is echter onjuist, daar de Commissie de visch niet in den vakken zet, maar dit gebeurt door de halknechts onder toezicht van den Heer Stam.
Ik meen hiervan rapport op te moeten maken, daar deze persoon zich reeds meermalen op een dergelijke wijze heeft geuit.**

De Controleur.
R. Poelstra

Aan den Inspecteur van het Marktwezen den Heer de Haer.

[Stempel:] No 464/623/1 M. 1942 24/9

[Onderaan toegevoegd in potlood:]
464/623/2
a Jansen
modelbriefje
wegens verstoor orde
op Vischmarkt
3 dagen uitsluiten
m.i.v. 7 oct
a.s.
[Letter S of paraaf] Het document is een officieel rapport van een controleur (Poelstra) gericht aan zijn superieur (De Haer). De kern van het incident is een onenigheid over de toewijzing van vis (zoetwatervisch) aan een handelaar, G.W. Jansen. Jansen beschuldigt de "verdeelingscommissie" publiekelijk van vriendjespolitiek of corruptie door te beweren dat zij de beste partijen vis voor zichzelf (of voor bevoorrechte personen) apart houden in de vakken.

De controleur weerlegt deze beschuldiging onmiddellijk door de logistieke procedure uit te leggen: de commissie bepaalt de verdeling, maar de "halknechts" (werknemers van de vismijn) voeren het fysieke werk uit onder toezicht van een andere ambtenaar (Stam).

Opvallend is de afhandeling onderaan het document: er wordt besloten tot een sanctie. Jansen krijgt een "modelbriefje" (een standaard formele waarschuwing of aanzegging) en wordt voor drie dagen uitgesloten van de vismarkt vanaf 7 oktober 1942. Dit document stamt uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en stonden bijna alle levensmiddelen, inclusief vis, onder streng toezicht van de distributiediensten.

De "Gemeentelijke Vischhal" (waarschijnlijk de Centrale Vischmarkt aan de De Ruijterkade in Amsterdam, gezien het adres in de Warmoesstraat) was het centrale punt voor de handel. Omdat de hoeveelheden beperkt waren en de prijzen gereguleerd, leidde de verdeling vaak tot spanningen. Accusaties van onrechtmatige verdeling lagen in deze tijd zeer gevoelig, omdat bevoordeling direct ten koste ging van de voorraad voor anderen. De autoriteiten traden streng op tegen "orde-verstoorders" om de controle over de schaarse middelen en het gezag van de distributieorganen te handhaven. G.W. Jansen R. Poelstra W. Jansen Marktwezen