W. Jansen

Handgeschreven brief.

De brief is een korte, formele mededeling van J.W. Jansen aan een niet nader genoemde directeur. De schrijver verzoekt om de intrekking (opzegging) van zijn vaste staanplaats op het Mosplein in Amsterdam-Noord. Opvallend is dat de schrijver geen specifiek plaatsnummer invult achter "plaats no.", wat suggereert dat de administratie dit zelf aan de hand van de naam kon invullen, of dat hij zijn enige vaste plek bedoelde. De taal bevat enkele grammaticale onjuistheden ("tot het intrekking tot mijn vaste..."), wat vaker voorkwam in correspondentie van marktkooplieden uit die periode. De brief dient tevens als adreswijziging; de afzender geeft zijn nieuwe adres op aan de Kleine Kattenburgerstraat 18 A (huis) in Amsterdam.

Ontvangstbewijs (Model 275)

* **Afzender:** De "Afdeeling Ongeorganiseerde Werkloozen" was een onderdeel van de Amsterdamse gemeentelijke sociale dienst, gevestigd aan de Marnixstraat 317. Deze afdeling hield zich bezig met werklozen die niet aangesloten waren bij een vakbond. * **VMS:** De grote paarse stempel "VMS" staat waarschijnlijk voor een specifieke regeling of fonds, mogelijk gerelateerd aan "Vrijwillige Maatschappelijke Steun" of een vergelijkbare ondersteuningsvorm. * **Locatie-informatie:** * **Prinstr. 232 II:** Het woonadres van de ontvanger, Prinsstraat 232, twee hoog in Amsterdam. * **Standpl. N° 110 Mrplein:** Dit verwijst waarschijnlijk naar 'Standplaats Nummer 110' op het 'Mr. Visserplein' (Meester Visserplein), een destijds bekende locatie voor administratieve afhandelingen of distributie van steun. * **Nieuwe Vertr.:** Dit is vermoedelijk een afkorting voor "Nieuwe Verstrekking" of "Nieuwe Vertraging", maar in de context van steunverlening en series (11/14) duidt het meestal op een specifieke periode of categorie van uitkeringen/goederen.

Getypte lijst / tabel.

* **Structuur:** Het document is een administratieve opsomming in drie kolommen. De kolommen bevatten de persoons- of bedrijfsnaam, het vestigingsadres en de geschatte wekelijkse omzet (vermoedelijk in guldens). * **Economische gegevens:** De vermelde wekelijkse omzetten variëren sterk, van 25 gulden (Aaron en Schmidt, J. Bier) tot 600 gulden (W. de Graaf). Bedrijven zoals S. de Boer en Gebr. Jonk behoren met 500 gulden ook tot de grotere ondernemingen op de lijst. * **Geografische spreiding:** De poeliers zijn verspreid over heel Amsterdam, van de Jordaan (2e Goudsbloemdwarsstraat) en het Centrum (Jodenbreestraat) tot Zuid (Beethovenstraat, Minervalaan) en Oost (Javastraat, Oosterparkstraat). * **Bijzonderheden:** * Bij de firma Engels wordt geen numerieke omzet vermeld, maar de notitie "? Export". * Sommige ondernemers hebben meerdere vestigingen, aangeduid met aanhalingstekens (bijv. G.v.d. Berg en E. de Boer). * Niet alle adressen zijn voorzien van een huisnummer (bijv. J. Bier, J. de Boer, D. Grim).

Document

Het document is een zakelijke smeekbede van een Amsterdamse vishandelaar tijdens de Duitse bezetting. De schrijver, F.E.W. Jansen, kaart twee problemen aan: 1. **Verwerkingsvergunning:** Hij vraagt toestemming om zijn toegewezen quotum aal te laten roken bij een externe partij (A. de Kort), zoals hij dat al jaren doet. 2. **Onrechtmatige distributie:** Hij klaagt over de scheve verhoudingen in de toewijzing van vis (aal, snoekbaars en garnalen). Hij stelt dat hij, ondanks zijn historisch grote omzet, nu veel minder krijgt dan concurrenten die voorheen veel kleiner waren. De toon is formeel en eerbiedig ("Weledele Heer", "beleeft"), maar de frustratie schemert door in termen als "onrecht" en "in mijn broodwinning besteelt". Jansen probeert de Directeur aan zijn kant te krijgen door te suggereren dat deze waarschijnlijk niet op de hoogte is van de misstanden op de werkvloer (bij een zekere heer Verhaar).

Getypte officiële brief/oproep op doorslagpapier (of grijs oorlogspapier).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands ("Hiermede verzoek ik U zich... te willen vervoegen"). * **Uiterlijk:** De brief is sober uitgevoerd op grijsachtig papier, wat typerend is voor de schaarste tijdens de oorlogsjaren. De onderstreping van "Amsterdam-Centrum" diende waarschijnlijk voor de postsortering. * **Inhoud:** Het is een korte, dwingende oproep aan de heer Jansen om zich te melden bij het hoofdkantoor aan de Jan van Galenstraat 14. Er wordt geen specifieke reden voor het verzoek vermeld, wat gebruikelijk was voor dergelijke administratieve oproepen. * **Locatie:** Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was (en is) de locatie van de Centrale Markthallen. De afzender is dan ook vrijwel zeker de directeur van de gemeentelijke Dienst van het Marktwezen.

Brief / Verzoekschrift (handgeschreven)

In dit schrijven beklaagt de heer T. E. W. Jensen zich over de scheve verhoudingen bij de toewijzing van handelswaren, specifiek zeevis en garnalen. Zijn kernargument is dat de toewijzingen niet in verhouding staan tot de omzet van een handelaar. Hij voert aan dat handelaren met een veel kleinere omzet — of handelaren die primair in andere producten zoals kaas en eieren doen — relatief veel grotere hoeveelheden vis toegewezen krijgen. De frustratie van de auteur is groot; hij stelt dat de hem verleende toewijzing slechts een "aalmoes" is en dat hij zich door dit systeem eerder een "visbedelaar" dan een vishandelaar voelt. Hij wijst op de onrechtvaardige situatie waarbij kaasboeren uit de Binnen Wieringerstraat en Binnen Visserstraat wel vis mogen verkopen, terwijl hijzelf geen toewijzing voor kaas of eieren ontvangt.

Administratieve notitie / dossierkaart.

Het document is een ambtelijke notitie betreffende een aanvraag door een zekere M. Tang. Uit de tekst blijkt dat de aanvraag (vermoedelijk voor een distributiekaart of een vergunning voor de handel in mosselen) is afgewezen. De reden voor afwijzing is dat de aanvrager een collega is van een andere persoon (W. Jansen) en dat de betreffende zaken reeds op naam van deze Jansen staan geregistreerd. De ambtenaar (K. Bez) oordeelt dat Tang geen eigen kaart krijgt en moet blijven "delen" met Jansen. De vermelding van het verblijf in het ziekenhuis in 1941/1942 dient waarschijnlijk als achtergrondinformatie om de continuïteit (of het gebrek daaraan) van Tangs werkzaamheden te beoordelen.

Ambtsrapport / Proces-verbaal van ordeverstoring.

Het document is een officieel rapport van een controleur (Poelstra) gericht aan zijn superieur (De Haer). De kern van het incident is een onenigheid over de toewijzing van vis (zoetwatervisch) aan een handelaar, G.W. Jansen. Jansen beschuldigt de "verdeelingscommissie" publiekelijk van vriendjespolitiek of corruptie door te beweren dat zij de beste partijen vis voor zichzelf (of voor bevoorrechte personen) apart houden in de vakken. De controleur weerlegt deze beschuldiging onmiddellijk door de logistieke procedure uit te leggen: de commissie bepaalt de verdeling, maar de "halknechts" (werknemers van de vismijn) voeren het fysieke werk uit onder toezicht van een andere ambtenaar (Stam). Opvallend is de afhandeling onderaan het document: er wordt besloten tot een sanctie. Jansen krijgt een "modelbriefje" (een standaard formele waarschuwing of aanzegging) en wordt voor drie dagen uitgesloten van de vismarkt vanaf 7 oktober 1942.

Handgeschreven brief met ambtelijke stempels en kanttekeningen.

De brief is een hartverscheurend verzoek van een 67-jarige weduwe wiens zoon, F.E.W. Jansen, op 13 september 1943 is gearresteerd door de Duitse bezetter. De vrouw verkeert in acute financiële nood omdat haar zoon de enige kostwinner was. Zij vraagt om de "toewijzing" (waarschijnlijk een deel van zijn loon of een uitkering waarop hij recht had) aan haar over te dragen zodat zij kan overleven. De ambtelijke aantekeningen onderaan de brief tonen de bureaucratische afhandeling door de Nederlandse politie tijdens de bezetting. Er wordt opgemerkt dat dergelijke gevallen niet bekend zijn bij de Nederlandse politie en er wordt geadviseerd om informatie in te winnen bij de *Sicherheitsdienst* (S.D.), aangezien de arrestatie door de Duitse politie ("Duitsche Politie") was verricht.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Document

* **Structuur:** Het document is strak georganiseerd om de distributie over drie dagen te monitoren. De meeste ontvangers kregen hun quotum in twee delen (veelal 1400 en 1600 stuks). * **Kwanteit:** De genoemde aantallen (gemiddeld 3000 bokkingen per persoon) zijn te groot voor individueel gebruik. Dit duidt erop dat de genoemde personen winkeliers of distributiepunten waren die de vis verder moesten verspreiden onder de lokale bevolking. * **Handtekeningen:** Bijna elke uitgifte is afgetekend. Opvallend is de naam 'Fromme', die tekent voor zowel R.E. Jansen als L. Kalshoven, wat wijst op een gemachtigde of een centrale transporteur voor deze posten. * **Administratieve tekens:** De vinkjes ('v') achter de totalen duiden op een voltooide controle. De 'X' uiterst rechts bij de namen Jongewaard en B. van Kampen kan wijzen op een specifieke status of een afgeronde administratieve handeling voor die posten.

Administratieve notities/besluitvormingslijst.

Het document bevat een lijst met namen van (vermoedelijke) handelaren en de bijbehorende besluitvorming over hun "toewijzingen". Een toewijzing was in tijden van schaarste of overheidsregulering een vergunning of quotum om bepaalde goederen te mogen verhandelen of inkopen. De belangrijkste bevindingen per persoon zijn: * **J. van Velzen:** Aanvraag voor een dubbele toewijzing is afgewezen, ondanks zijn militaire dienstverleden. * **Schipper De Jong:** Wordt kritisch bekeken omdat hij een nieuwkomer is in de vissector ("nooit in visch gedaan"). * **R.J.N. Bicker:** Wordt beschouwd als een betrouwbare ("bona fide") vishandelaar, maar vanwege de kleine schaal van zijn bedrijf krijgt hij slechts één toewijzing voor zoetwatervis. * **F.C.W. Jansen:** Heeft goedkeuring ("acc." voor accoord) gekregen voor een toewijzing van gerookte aal. * **W. Zalmstra:** Aanvankelijk was er twijfel (oproep voor nader onderzoek), maar dit is doorgehaald en vervangen door een goedkeuring voor een dubbele toewijzing. * **A. Meulemans:** Krijgt een beperkte toewijzing (alleen zoetwatervis en aal) omdat hij twee jaar uit de handel is geweest.

Ambtelijk proces-verbaal / rapport van inbeslagname.

* **Inhoud:** Het document doet verslag van de onderschepping van een illegale transportpartij groenten. Het gaat om substantiële hoeveelheden: 230 kg andijvie, 780 bossen wortelen en 150 kg prei. * **Overtreding:** De groentenhandelaar Louis Gaarenstroom wordt beschuldigd van "clandestiene" handel. Hij had de goederen buiten de officiële veiling om gekocht en wilde ze opslaan in een leegstaand pand in de J.H. Kemperstraat voor illegale doorverkoop op de zwarte markt. * **Procedure:** De partij is na inbeslagname direct overgebracht naar de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), waar dergelijke goederen meestal opnieuw werden geveild voor de officiële distributie of werden toegewezen aan instellingen zoals de Centrale Keuken.

Getypt afschrift van een handgeschreven brief.

* **Inhoud:** De brief is een verzoek van een Amsterdamse viskoopman om ontbrekende formulieren (vragenlijsten). Daarnaast uit hij zijn beklag over het feit dat hij enkel een toewijzing krijgt voor de verkoop van mosselen, terwijl hij al 21 jaar in het vak zit. Hij probeert zijn betrouwbaarheid of status te onderstrepen door te vermelden dat hij is "afgekeurd voor Duitsland". * **Taalgebruik:** Het document bevat diverse spelfouten en informele taal die kenmerkend zijn voor iemand met een beperkte schoolopleiding in die tijd (bijv. "visch", "gou", "krijgt" in plaats van krijg, en "moemt" in plaats van noemt). * **Correcties:** Er zijn handgeschreven aantekeningen in de tekst verwerkt die lijken op redactionele correcties tijdens het overtypen van het origineel.

Handgeschreven ambtelijke notitie of concept-advies.

De tekst is een ambtelijke reactie op een verzoek van een burger of handelaar, de heer W. Jansen, wonende aan de Oudezijds Achterburgwal 106 te Amsterdam. Jansen had verzocht om te worden opgenomen in de "vischverdeeling" (de officiële distributie of toewijzing van visvoorraden). De ambtenaar adviseert echter om dit verzoek af te wijzen ("afwijzend te beschikken"). De argumentatie is gebaseerd op het ontbreken van relevante ervaring: Jansen is nooit eerder werkzaam geweest in de vishandel. In tijden van schaarste en strikte regulering kregen doorgaans alleen personen die reeds vóór de crisis in de branche actief waren, toegang tot handelsvergunningen of distributiequota.

Doorslag van een getypte brief.

De brief betreft een formeel negatief advies over een verzoek tot toelating tot de vishandel. De heer W. Jansen uit Amsterdam wilde blijkbaar officieel opgenomen worden in de "vischverdeeling" (het systeem van distributie en handel in vis). De afzender adviseert de centrale instantie in Den Haag om dit verzoek af te wijzen. De enige opgegeven reden is dat de aanvrager geen enkele ervaring heeft in de vishandel ("nimmer in den vischhandel werkzaam geweest"). Dit duidt op een streng beleid waarbij men in tijden van schaarste de handel voorbehouden wilde houden aan vakmensen, mogelijk ook om speculatie of zwarte handel door nieuwkomers te voorkomen.

Administratieve notitie / Rapportage betreffende marktplaatsen.

Het document is een intern administratief verslag betreffende het beheer van marktplaatsen, waarschijnlijk in een grote Nederlandse stad. De tekst is opgedeeld in twee hoofdonderwerpen: 1. **Geval Schoonewolf:** Een ervaren marktkoopman ("oude Garde") is wegens ziekte tijdelijk niet in staat zijn handel te drijven. Hij verzoekt om behoud van zijn standplaatsrechten. De rapporteur (De Haan) adviseert hiermee in te stemmen vanwege de staat van dienst van de man, maar stelt voor hem bij terugkeer naar de minder gunstige plek aan het "einde der rij" te verplaatsen. 2. **Wanbetalers en verzuim:** Er wordt een lijst gegeven van kooplieden die niet hebben gereageerd op een officiële oproep en die hun stageld voor de maand januari (tot de deadline van 8 januari) niet hebben voldaan. Voor hen is het advies streng: "m. i. intrekken" (naar mijn inzien hun vergunning of standplaats intrekken). Een aantal namen op deze lijst is later doorgehaald, wat suggereert dat zij alsnog hebben voldaan aan hun verplichtingen of dat hun situatie is opgehelderd (zoals bij C. Buitenhuis die maandag weer op de markt verschijnt). Het proces wordt afgerond met de rode notitie "besproken" en "acc" (akkoord), wat duidt op een besluitvorming door een hogere instantie of afdelingshoofd op dezelfde dag (26-1-44).

Getypte namenlijst (waarschijnlijk een doorslag of stencilaanmaak).

Het document bevat een lijst van 24 namen van mannen met bijbehorende registratienummers. De structuur is strikt administratief. De titel geeft aan dat deze arbeiders "weer vertrokken", wat suggereert dat het ging om een terugkerende taak of een rotatiesysteem binnen de werkverschaffing. De nummers voor de namen zijn waarschijnlijk persoonsnummers van de gemeentelijke arbeidsbeurs of een specifieke administratie van de 'Werkverruiming'. Opvallend is het nummer van G. Elswijk (2260), dat veel korter is dan de overige zescijferige nummers. De paarse inkt en de diagonale streep zijn typische kenmerken van administratieve processen in de jaren '40.

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....

# TRANSCRIPTIE Model 275. Ontvangstbewijs . voor: **VMS** 2/1 118674 Naam: **J. W. Jansen,** Adres: **Prinstr. 232 II** **Nieuwe Vertr. Serie 11/14 en** **Standpl. N° 110 Mrplein** Datum: **13 OCT. 1938** Afd. Ongeorganiseerde Werkloozen, Marnixstraat 317.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] W. de Boer [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 24/6 VP/HG. 28/70/2 M. 24 Juni 1939. den Heer H. Jansen, Lindengracht 95 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 26 Mei jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op de markten Lindengracht en Westerstraat te laten bijstaan - niet vervangen - d...

# TRANSCRIPTIE v/h Bedrijfschap. N.a.v. Uw brief d.d. 26 Maart j.l. no 6304/II/v.K., heb ik de eer U te advi- seeren op het verzoek v. W. Jansen, O.Z. Achterburgwal 106, om hem in de vischverdeeling op te nemen; afwijzend te beschikken. Jansen voornoemd is nimmer in den vischhandel werkzaam geweest. 4/6/40 / 3 [Onleesbare paraaf]

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenaan:] *Verzonden 7/10* [Rechtsboven:] SV 46b/258/2 M. 7 October 1943. den Heer waarnemend Politie-President, Marnixstraat 260-264, Amsterdam-Centrum. wijk 7 ======================= Krachtens een door den Burgemeester en de Neder- landsche Visscherij Centrale getroffen regeling wordt te dezer stede op de Vischmarkt aan de daarvoor in aan- merking komende ...