Ambtelijke correspondentie (briefkopie of minuut). 30 september 1942. De Directeur (waarschijnlijk van de Marktwezen/Centrale Markt). (Handgeschreven notitie linksboven: Verzonden 30/9)
(Handgeschreven notitie middenboven: Betr. chef)

VD/HB.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

77/79/3 M. 1. 30 September 1942.

Straf kooper J.Smits,
Centrale Markt.

In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift over te leggen van een op 21 dezer door den contrôleur Felthuis van mijn dienst opgemaakt rapport, waaruit blijkt, dat J.Smits, 2e Oosterparkstraat 153, zich op de Centrale Markt heeft schuldig gemaakt aan vervalsching van een emballagebon ten nadeele van de Amsterdamsche Fustcentrale. Terzake is wegens oplichting proces-verbaal opgemaakt.

Ik heb Smits, op grond van het bepaalde in artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt gestraft met ontneming van het recht van toegang tot die markt voor den tijd van 14 dagen en wel van 26 September tot en met 9 October a.s.

Hoewel Smits winkelier is en een vrij groote zaak drijft in de Oosterparkbuurt (zijn aardappelomzet bedraagt volgens de Vebena 75 hl. per week), meen ik, na terzake overleg met den Gemeente-Adviseur te hebben gepleegd, dat verdere strafmaatregelen tegen Smits, gelet op den ernst van het feit, niet achterwege kunnen blijven.

Ik geef U derhalve beleefd in overweging te willen bevorderen, dat Smits voornoemd, bij Besluit van den Burgemeester, krachtens het bepaalde in het tweede lid van artikel 35 van het Reglement, in aansluiting op mijn straf, wordt gestraft met ontneming van het recht van toegang tot de Centrale Markt voor den tijd van vier maanden.

De Directeur, * Casus: De winkelier J. Smits is betrapt op het vervalsen van een emballagebon (een tegoedbon voor verpakkingen zoals kisten of zakken). Dit wordt juridisch gekwalificeerd als oplichting.
* Juridische grondslag: Er wordt verwezen naar Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. Lid 1 geeft de Directeur de bevoegdheid voor een korte schorsing (14 dagen), terwijl lid 2 de Burgemeester de bevoegdheid geeft voor een langere ontzegging (vier maanden).
* Sociaal-economische details: Smits was geen kleine speler; hij had een "vrij groote zaak" met een omzet van 75 hectoliter aardappelen per week. Dit cijfer is afkomstig van de 'Vebena' (Vereniging ter Behartiging van de Belangen van de Nederlandsche Aardappelhandel).
* Bestuurlijke verhoudingen: De brief toont de hiërarchie in het oorlogsbestuur van Amsterdam: de Directeur adviseert de Wethouder, die op zijn beurt de Burgemeester moet bewegen tot een formeel besluit. Dit document stamt uit september 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een distributiesysteem. Fraude met emballagebonnen of andere marktbescheiden werd zeer zwaar opgenomen, omdat het de gecontroleerde stroom van levensmiddelen in de stad in gevaar kon brengen of de zwarte handel kon voeden.

De vermelding van de Vebena is typerend voor de oorlogsjaren; deze organisatie werkte nauw samen met de autoriteiten om de aardappelhandel te reguleren en te controleren. De voorgestelde straf (vier maanden ontzegging van de markt) was voor een aardappelhandelaar in die tijd een zeer zware sanctie, die het voortbestaan van zijn onderneming direct bedreigde, aangezien de Centrale Markt de enige legale plek was om grootschalig in te kopen.