Dienstverslag / Rapport van de Centrale Markt Amsterdam. [Stempel/Kenmerk linksboven:] № 77/102/1 M. 1942 25/11

[Handgeschreven notitie rechtsboven:]
(drie processen-verbaal Bedrijfschef 21/11-42)
[Onleesbare paraaf]

R A P P O R T

Ondergeteekende, controleur H Fleijsman, rapporteert U het volgende:
Zaterdag 21 November 1942, des namiddags te ongeveer 5,30 uur, dienstdoende als portier op de Centrale-Markt, zag ik, dat een jeugdig persoon, die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd:
Franciscus Johannes van Buren,
geboren te Amsterdam 22 Februari 1926, werkzaam bij de N.V. Numan,s Blikfabrieken, wonende Joan Melchior Kemperstraat 134 te Amsterdam(West), met een driewielig transportrijwiel, waarop een kist appelen van de veiling Tielen twee ledige kisten van de veiling Beverwijk, de Centrale-Markt wilde verlaten. Daar zulks mij, gezien het tijdstip, verdacht voorkwam, vroeg ik bedoelden persoon naar de herkomst en het doel van de ~~vracht~~ vracht. Van Buren, voornoemd, verklaarde mij vervolgens, dat een hem van aanzien bekende kooper hem had verzocht de kist appelen naar de Anjeliersstraat 142 te brengen, alwaar bedoelde kooper op hem zou wachten. Daar de kist appelen hem te zwaar was, had hij ook alweer van een hem van aanzien bekend persoon een driewielig transportrijwiel geleend om bedoelde kist te vervoeren, onder voorwaarde, dat hij het transportrijwiel met de zich daarin bevindende emballage, welke een waarde van f2.- vertegenwoordigt, op de Centrale-Markt zou terug brengen.
Voorts verklaarde Van Buren mij zich niet te kunnen legitimeeren, daar hij zijn persoonsbewijs verloren had. Daar een en ander niet erg geloofwaardig was, heb ik, rapporteur, ten einde een nader onderzoek te kunnen instellen, bedoeld transportrijwiel, de kist appelen en de twee ledige kisten in beslag genomen. Door telefonische informatie bij Numan,s [Handgeschreven in de marge: F kwamen] Blikfabrieken bleek daar een persoon, wiens naam geboortedatum en adres overeen met de door van Buren aan mij verstrekte gegevens, werkzaam te zijn. Vervolgens heb ik mij met Van Buren naar de Anjeliersstraat 142 begeven, alwaar wij echter niemand ontmoetten. Daar Van Buren, voornoemd, hij zijn verklaring bleef, heb ik, rapporteur, hem opgedragen zich Maandag 23 November 1942, des v.m. te 8.30 uur, op de Centrale-Markt bij controleur Feldhuis te melden, voor een nader onderzoek. De door mij inbeslaggenomen voorwerpen heb ik aan controleur Feldhuis overgedragen.

Amsterdam, 22 November 1942.
De ambtenaar voornoemd,
[Signatuur:] H. Fleijsman

Den Heer Bedrijfschef
b/h Marktwezen. * Incident: Een 16-jarige jongen (Van Buren) wordt door een portier staande gehouden bij het verlaten van de Centrale Markt met een transportfiets vol appelen en lege kisten op een verdacht tijdstip (17:30 uur).
* Verweer: De jongen claimt dat hij de goederen in opdracht van een vage bekende vervoert naar de Jordaan (Anjeliersstraat) en dat de fiets geleend is. Hij heeft geen legitimatie bij zich.
* Optreden ambtenaar: Controleur Fleijsman handelt zeer consciëntieus. Hij verifieert de identiteit van de jongen telefonisch bij zijn werkgever (Numan's Blikfabrieken) en gaat fysiek met de jongen naar het opgegeven afleveradres om de beweringen te controleren.
* Resultaat: Omdat het verhaal op het afleveradres niet bevestigd kan worden, worden de goederen en de fiets in beslag genomen. De jongen wordt niet direct gearresteerd, maar gesommeerd zich na het weekend opnieuw te melden.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "namiddags", "persoonsbewijs"). * Oorlogstijd: Het document dateert uit november 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Dit verklaart de referentie naar het "persoonsbewijs", dat in 1941 verplicht werd gesteld.
* Voedselschaarste: Tijdens de bezetting nam de diefstal van en handel in zwarte markt-goederen (zoals fruit van de veiling) sterk toe vanwege de schaarste en distributierantsoenering. De Centrale Markt was een streng bewaakt knooppunt.
* Kinderarbeid/Jeugd: Franciscus van Buren is op dat moment slechts 16 jaar oud, maar werkt al voltijds bij een blikfabriek. Dit was destijds niet ongebruikelijk voor arbeiderskinderen.
* Numan's Blikfabrieken: Dit was een bekende fabriek in Amsterdam-West, gelegen aan de Van Hallstraat (nabij de Joan Melchior Kemperstraat waar de jongen woonde). Fleijsman handelt (Controleur) H. Fleijsman N.V. Numan Marktwezen