Doorslag van een ambtelijke brief (betalingsherinnering). 29 juni 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen, Amsterdam). [Handgeschreven rechtsboven:] M. Rutten
[Handgeschreven daaronder:] HE.

[Handgeschreven midden boven:] Verzonden 29/6

[Getypt:]
85/1/21 H. 29 Juni 1942.

    Hiermede breng ik onder Uw aandacht, dat U op 20 Juni j.l.

terzake van het plaatsen van kramen e.d. op de markten een bedrag
van f aan mijn dienst verschuldigd was.
Ik geef U thans alsnog de gelegenheid dit bedrag binnen
vier dagen na dato dezes te betalen bij den Kassier van mijn dienst
bij gebreke waarvan ik het Gemeentebestuur zal voorstellen de U
verleende vergunning in te trekken.

                                    De Directeur,

Gezonden aan:

S.Abram, Joden Houttuinen 42 A f 2,57
~~A.B.Adriaanse, Rechtboomssloot 79~~ " 1,86
J.Fleysman, Lindengracht 158 I " 8,02
J.Jongbloed, Brouwersgracht 131, " 1,45
S.Schelvis, Waterloopelin 56 " 1,25
~~H.Snopper p/a Almer, Geuzenstraat 50 II~~ " 4,46 Het document is een sommatie tot betaling van marktgeld aan diverse marktkooplieden in Amsterdam. De brief stelt dat er op 20 juni 1942 een schuld is ontstaan voor het plaatsen van kramen. Er wordt gedreigd met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen wordt betaald.

Opvallend is dat de bedragen klein zijn (variërend van 1,25 tot 8,02 gulden), maar de ambtelijke toon zeer dwingend is. Twee namen op de lijst (Adriaanse en Snopper) zijn met een streep doorgehaald, wat er meestal op duidt dat deze personen in de tussentijd hadden betaald of dat hun dossier was afgehandeld. In de tekst is de typefout "Waterloopelin" (in plaats van Waterlooplein) te zien. Dit document dateert van juni 1942, een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis tijdens de Duitse bezetting. De locaties (Joden Houttuinen, Waterlooplein, Lindengracht) en de namen (zoals Abram, Fleysman en Schelvis) wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de geadresseerden van Joodse afkomst was.

In deze periode werden de maatregelen tegen de Joodse bevolking in Amsterdam in snel tempo aangescherpt. Op 26 juni 1942 (slechts drie dagen voor deze brief) ontvingen de eerste Joden in Amsterdam de oproep voor de 'tewerkstelling in Duitsland' (de deportaties naar Westerbork en verder). Terwijl de systematische vernietiging begon, bleef de gemeentelijke bureaucratie – zoals hier de inning van marktgeld voor een paar gulden – onverstoord doorgaan. Het contrast tussen de triviale aard van de schuld en de existentiële dreiging waar deze mensen op dat moment mee te maken hadden, is schrijnend. M. Rutten Marktwezen