Officiële brief/correspondentie. 14 december 1942. Der Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete, Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (namens deze: A. Gombault, Wirtschaftsreferent). Direktion des Centrale Markt, Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). [Briefhoofd links]
DER REICHSKOMMISSAR
FÜR DIE BESETZTEN NIEDERLÄNDISCHEN GEBIETE
DER BEAUFTRAGTE
FÜR DIE STADT AMSTERDAM

[Briefhoofd rechts]
AMSTERDAM, den 14.Dezember 1942.
MUSEUMPLEIN 19
TEL. 97101

[Tekst]
Ref. Wi.

[Stempel in paars]
No 85/21/5 M. 1942 17/12

An die
Direktion des Centrale Markt [handgeschreven notitie: md. div.]
A m s t e r d a m

Jan van Galenstr. 14

Betr.: Marktstandvermieter M.Krammer/Amsterdam-C., Nwe.Hoogstr.12
Bezug: Mein Schreiben vom 26.11.1942/Ihr Schreiben v.8.12.1942.

Die in Ihrem vorbezeichneten Schreiben vorge-
schlagene Regelung halte ich nicht für zweckmässig, da sie die
Möglichkeit einer Durchstecherei nicht ausschliesst. Ich bitte,
es daher bei meinem Vorschlag vom 26. November zu belassen.

Im Auftrag
[handgeschreven handtekening: A. Gombault]
(A. Gombault)
Wirtschaftsreferent

[Rechtsonder handgeschreven]
85 Deze brief is een formeel bevel van de Duitse bezettingsautoriteiten aan de directie van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is de huur van een marktkraam door een zekere M. Krammer.

• Conflict: De directie van de Centrale Markt had op 8 december een voorstel gedaan voor een "regeling" (waarschijnlijk met betrekking tot de huur of overdracht van de kraam). De Wirtschaftsreferent (economisch adviseur) Gombault wijst dit voorstel resoluut af.
• Terminologie: Gombault gebruikt de term "Durchstecherei". Dit is een informele, maar scherpe term voor "doorgestoken kaart", corruptie of clandestiene samenwerking. Hij suggereert hiermee dat het voorstel van de marktdirectie ruimte laat voor onreglementaire praktijken of het omzeilen van Duitse voorschriften.

• Autoriteit: De toon is dwingend ("Ich bitte, es daher bei meinem Vorschlag... zu belassen"). Hoewel geformuleerd als een verzoek, fungeert het in de context van de bezetting als een direct bevel. Dit document stamt uit een kritieke fase van de Duitse bezetting van Nederland (eind 1942).

• De Afzender: Hans Böhmcker was de Beauftragte (gevolmachtigde) voor Amsterdam onder Rijkscommissaris Seyss-Inquart. Zijn bureau op het Museumplein hield scherp toezicht op het gemeentebestuur en de economie van de stad.

• M. Krammer: De genoemde persoon, M. Krammer, woonde aan de Nieuwe Hoogstraat 12. Dit adres lag midden in de Amsterdamse Jodenbuurt. Het is zeer waarschijnlijk dat Mozes Krammer (geboren 1894) een Joodse marktkoopman was. In 1942 werden Joodse ondernemers systematisch uit de economie verdreven ("Arisering").
• De Centrale Markt: De markt aan de Jan van Galenstraat was van vitaal belang voor de voedselvoorziening. De nazi's wilden hier volledige controle over, zeker wat betreft de toewijzing van standplaatsen.
• Interpretatie: De afwijzing van de regeling wegens mogelijke "Durchstecherei" duidt er vaak op dat de Nederlandse instanties (de marktdirectie) probeerden een Joodse ondernemer of diens belangen nog enigszins te beschermen of een regeling te treffen die minder streng was dan de Duitse verordeningen voorschreven. De bezetter blokkeerde dit hier direct. Geregistreerde gegevens bevestigen dat de bewoners van Nieuwe Hoogstraat 12 in deze periode werden gedeporteerd en vermoord in Auschwitz.