Getypt ambtelijk rapport of brief (doorslag), voorzien van handgeschreven kanttekeningen. [Pagina -2-]

Om hiertoe te geraken bestond reeds geruimen tijd bij mij het voornemen om onder andere regelen te gaan stellen ter bestrij- ding van het op de Centrale Markt voorkomende euvel der wanbetaling; het voorschrijven van een centrale inname der emballage; het uit- vaardigen van verkoopcondities; het bevorderen van een uniformeering van het fust; eischen te stellen waaraan groothandelaren moeten vol- doen om tot de Centrale Markt te worden toegelaten, e.d.

Zooals U bekend is wordt de ontwikkeling van het veiling- wezen dezerzijds reeds geruimen tijd bestudeerd, hetgeen onder andere reeds gedeeltelijk tot uitdrukking is gebracht in de nieuwe - voor een half jaar op proef - ontworpen overeenkomst met de N.V. Neder- landsche Veiling. Op dit gebied worden thans nog onderhandelingen gevoerd met de tuinders en met de N.V.

De bij mij bestaande plannen zouden zeker reeds worden uit- gewerkt, ware het niet, dat op het terrein van de organisatie van telers en handelaren sedert eenigen tijd van hogerhand bepaalde maat- regelen worden genomen of voorbereid.

Wat de telers betreft begint zich langzamerhand een eenheid in de organisatie te vormen, welke zich in de Landstand belichaamt. Op het gebied van den handel in aardappelen, groenten en fruit worden van hogerhand de bedrijfsorganisaties voorbereid, waarvan bijv. die voor aardappelen een dezer dagen reeds is ingesteld. De Nederland- sche Akkerbouwcentrale zal hierbij overgaan in

[Handgeschreven in linker marge, schuin omhoog:]
thans eenwording
der veilingen

terwijl voor aardappelen de
[Open ruimte in getypte tekst] in het leven is geroepen.

Het is te verwachten, dat binnenkort voor groente en fruit een soort- gelijke ontwikkeling zal volgen. Ik acht het daarom voorshands niet gewenscht om op dit terrein thans reeds van Gemeentewege regelend te gaan optreden en ben van meening, dat ten deze moet worden afge- wacht, wat door Landstand en Bedrijfsorganisaties zal worden ter hand genomen.

[Handgeschreven in linker marge, onderaan:]
Ten slotte merk ik nog op
dat de uitvoering in dezer
plaatse thans [?] [?]
Geen gevolg is gehad. In de
laatste weken is thans een
centrale betaling voor [?]
[?] onder de aandacht
gebracht. De verkoop
geschiedt van wege
centrale verkoop
tafelproducten
appels, peren
thans ook
reeds andere [?]
bij aanvoer per [spoor?]
adviseurs [?]
hij thans judicieel
[?] voor onze
[?] hand

Op één punt ben ik echter van meening, dat van Gemeentewege thans niet langer kan worden gewacht met het uitvaardigen van bindende voorschriften en wel op het gebied der bestrijding van de wanbetaling. Voor een omschrijving van dit euvel en de behandeling van deze aan- gelegenheid door de Gemeentelijke organen moge ik verwijzen naar de hieromtrent bestaande correspondentie (vide onder andere mijn brieven van 28 December 1937; 12 April 1938; 18 October 1938; 30 Maart 1939, No. 87/3/11 M.1937; 87/2 M.1938 en 87/10/2 M.1939 en Uw No. 630 L.M. 1937).

Deze aangelegenheid was door den handel geheel voorbereid en uitgewerkt en zou dan met als noodzakelijk sluitstuk de aanvulling van artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt met de wering van wanbetalers van de Centrale Markt worden ingevoerd, doch ten slotte bleek, dat enkele kleinhandelsorganisaties niet bereid waren

--- * Kern van het document: Het document beschrijft de worsteling tussen lokale (gemeentelijke) marktregulering en de opkomst van landelijke organisaties die door de overheid ("van hogerhand") worden opgelegd. De auteur stelt voor om op de meeste gebieden (zoals organisatie van telers) de landelijke ontwikkelingen af te wachten, maar pleit voor onmiddellijk gemeentelijk ingrijpen wat betreft de "wanbetaling".
* Beleidsmaatregelen: Er wordt gesproken over vergaande standaardisatie: centrale emballage-inname, uniformeering van fust (kratten/kisten), en strikte toelatingseisen voor groothandelaren.
* Problematiek: Het hoofdpunt is de "wanbetaling" op de Centrale Markt. De auteur wil artikel 35 van het marktreglement aanpassen om wanbetalers te kunnen weren, iets wat blijkbaar op weerstand stuitte bij kleinhandelsorganisaties.
* Toestand van de bron: De getypte tekst is formeel en gestructureerd. De handgeschreven kanttekeningen zijn informeel, moeilijker leesbaar en lijken latere toevoegingen of correcties te zijn die wijzen op de praktische uitvoering van de gecentraliseerde verkoop (bijv. van appels en peren).

--- Dit document bevindt zich op het breukvlak van de vooroorlogse marktordening en de gelijkschakeling tijdens de Duitse bezetting.

1. De Landstand: De expliciete vermelding van de "Landstand" is cruciaal. De Nederlandsche Landstand werd in oktober 1941 door de bezetter opgericht als de enige boerenorganisatie. Dat dit document hiernaar verwijst als een voldongen feit (terwijl de getypte correspondentie-data eindigen in 1939), suggereert dat dit een beleidsstuk is uit de vroege bezettingsjaren (1941) waarin men de oude gemeentelijke regels probeerde in te passen in de nieuwe nationaalsocialistische ordening.
2. Centrale Markt: De "Centrale Markt" (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de schaal van de problematiek) was van vitaal belang voor de voedselvoorziening. In tijden van schaarste en rantsoenering was strikte controle op betalingen, verpakkingen en distributiekanalen essentieel voor de overheid om de voedselstroom te beheersen.
3. Ordening: De tekst weerspiegelt de algemene trend van de jaren '30 en '40 naar meer centrale "ordening" van de economie, waarbij de vrije handel steeds meer aan banden werd gelegd door bindende voorschriften en verplichte lidmaatschappen van bedrijfsorganisaties.