Pagina uit een ambtelijk rapport of brief (gemerkt met "-3-"). Na 28 maart 1939 (waarschijnlijk 1940-1941 gezien de verwijzing naar "distributie"). -3-

[Marginale aantekening 1:]
Invoering ook mogelijk omdat thans categorie verkoop n.l. persoons-verkoop

[Marginale aantekening 2:]
Hierover gesproken wenschelijk gebleken dat leidende figuren voorstander zijn maar dat in vergadering zij dit voorstel moesten kenbaar maken en vernemen.

[Hoofdtekst:]
om hun medewerking te verleenen, zoodat de handel niet kon voldoen aan den brief van een van Uw Ambtsvoorgangers d.d. 28 Maart 1939 No1630 L.M.1937 aan den Voorzitter van de Federatie van Groothande-laren in Aardappelen, groenten en fruit.

Ik merk hierbij op, dat een voor een ordening van den handel op de Centrale Markt zoo belangrijke zaak ten slotte niet kan worden ingevoerd, omdat enkele handelaren zich daartegen verzetten. Het overgroote deel van groot-, zoowel als kleinhandel en zeker de Organisatiebestuurders hadden hun volle medewerking toegezegd en het was naar mijn meening dan ook zeer te betreuren, dat deze aangelegenheid noodwendig is moeten blijven rusten.

Intusschen is er op het gebied van de betaling op de Centrale Markt het een en ander veranderd.

In de eerste plaats moge ik memoreeren, dat de aardappelen in distributie werden gebracht; het gevolg hiervan was, dat de kleinhandelaren slechts aardappelen van de Vebena konden betrekken, wanneer hun toewijzingen contant werden betaald. Voorts is dit winterseizoen de groentegrossierscombinatie overgegaan tot een gecentraliseerde verkoop van de voornaamste winterproducten, waarbij betaling slechts à contant via de Nederlandsche Middenstandsbank, welke hiertoe een bijkantoor op de Centrale Markt vestigde, kon plaatsvinden. Door een en ander was een zeer groot gedeelte van de verkoopen op de Centrale Markt reeds in geheel andere banen en wel de "contante" geleid, zonder dat hiertegen ook maar een enkele klacht van de zijde van den kleinhandel werd gehoord. Naar mijn meening is dit wel het beste bewijs, dat de tijd thans rijp is om algemeen geldende voorschriften op het gebied van de betaling van Gemeentewege uit te vaardigen. Daarbij komt nog, dat de twee zwakke punten in de vroeger opgestelde regeling, (dat waren de kleinhandelsveiling en de markttuinders, waar kleinhandelaren, die wegens wanbetaling niet meer door grossiers mochten worden bediend, altijd nog terecht konden) thans automatisch zijn opgelost. De markttuinders moeten thans namelijk veilen en de veiling verkoopt uitsluitend aan groothandelaren!

Op grond van het bovenstaande meen ik U in overweging te moeten geven bij besluit van den Burgemeester het Reglement op de Centrale Markt aan te vullen in dier voege, dat daarin voorschriften regelende de betaling op de Centrale Markt en het weren van wanbetalers worden opgenomen. Ik zou daarbij dus verder willen gaan dan bij de oorspronkelijke plannen de bedoeling is geweest. Daar ging men immers van het standpunt uit, dat de geheele regeling in handen zou moeten blijven van den handel en dat slechts als noodzakelijk sluitstuk namelijk wanneer een wanbetaler uiteindelijk van de Centrale Markt moest worden geweerd, de Gemeente op grond van het aangevulde artikel 35 van het Reglement ~~moest~~ zou moeten optreden. Ik stel mij thans echter op het standpunt, dat in dit Reglement de wijze van betaling in het Reglement moet worden voorgeschreven. Ik moge hierbij opmerken, dat de oorspronkelijk opzet van de betalingsregeling (vide bovenvermelde correspondentie) in principe geheel is gehand- * Kern van het betoog: De schrijver adviseert de Burgemeester om de betalingsregels op de Centrale Markt formeel vast te leggen in de gemeentelijke verordening (het Reglement), in plaats van dit over te laten aan vrijwillige afspraken binnen de sector.
* Argumentatie: Een eerdere poging tot zelfregulering mislukte door een kleine groep weigeraars. Echter, door de oorlogsomstandigheden (distributie/rantsoenering) is "contante betaling" via de bank al de feitelijke norm geworden voor aardappelen en wintergroenten.
* Structurele verandering: Voorheen konden wanbetalers uitwijken naar de kleinhandelsveiling of direct bij tuinders kopen; dit "lek" is gedicht doordat tuinders nu verplicht zijn aan de veiling te leveren, die op haar beurt alleen aan groothandelaren verkoopt.
* Juridisch instrument: De schrijver stelt voor om Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt aan te vullen om wanbetalers effectief te kunnen weren. Dit document stamt uit de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (ca. 1940-1941). De verwijzing naar het feit dat aardappelen "in distributie" zijn gebracht, wijst op de invoering van de distributiestamkaart en bonnenstelsel om schaarste te beheersen. De "Vebena" (Vereniging ter Bevordering van de Nederlandse Aardappelhandel) speelde hierin een centrale rol. De overgang naar een gedwongen contante betaling via de Nederlandsche Middenstandsbank was een methode om de geldstromen in de voedselvoorziening strakker te controleren en de risico's voor handelaren in een onzekere economie te verkleinen. De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center-locatie aan de Jan van Galenstraat) was destijds de spil van de voedseldistributie voor de stad en het achterland.