Brief (handgeschreven correspondentie) 3 september 1942 Mevr. S. Winnik, Quellijnstraat 112-II, Amsterdam Onbekende instantie (geadresseerd als "M.H." - Mijne Heeren), waarschijnlijk een gemeentelijke of sociale dienst. [Linksboven:]
Nº 103/90/2 M. 1942 5/9

[Rechtsboven:]
A''dam 3/9 - 42

[Inhoud:]
M. H.
In antwoord op uw briefkaart van de
31/8 '42 waar u my verzoekt vóór
5 Sept: bij u op kantoor te komen,
deel ik u het volgende mede.
Reeds had ik u geschreven, dat mijn
man in een Rijkswerkkamp is.
Daar ik momenteel ziek te bed
ligt kan ik onmogelyk aan uw
oproep voldoen. Gelieve mij de
reden hiervoor te berichten.
Indien het event: schuld is, gelieve mij
dan te schrijven welk bedrag, dan
zal ik dit per giro of postwissel
voldoen.

Hoogachtend
Mevr. S. Winnik
Quellijnstr. 112 ^A II

[Onderaan, in een ander handschrift:]
103/90/3
Echtg. moet beslissen of zij
persoonlijk van plaats
gebruik wenscht te maken.
medeelbriefje.

[Paraaf met datum:]
10/9 '42

[Stempel:]
GEZIEN
DE INSPECTEUR,
de [handtekening] * Inhoud: Mevrouw Winnik reageert op een oproep om op 5 september op een kantoor te verschijnen. Ze geeft aan dat ze dit niet kan omdat ze ziek te bed ligt. Ze merkt op dat haar man al in een "Rijkswerkkamp" verblijft. Ze vraagt naar de reden van de oproep en suggereert dat het mogelijk om een openstaande schuld gaat, die ze bereid is per post te betalen.
* Administratieve verwerking: De opmerking onderaan ("Echtg. moet beslissen...") suggereert dat de instantie haar een keuze of aanbod wilde voorleggen waarbij haar persoonlijke aanwezigheid vereist was. Het stempel "Gezien de inspecteur" duidt op een officiële controle van de afhandeling van dit verzoek.
* Toestand van de afzender: De toon van de brief is beleefd en plichtsgetrouw, ondanks de moeilijke persoonlijke omstandigheden (ziekte en de afwezigheid van haar echtgenoot). * Historische context: De brief is gedateerd september 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De vermelding van het "Rijkswerkkamp" is cruciaal; dit waren kampen waar Joodse mannen werden tewerkgesteld voordat zij op grote schaal werden gedeporteerd naar doorgangskamp Westerbork en vandaar naar vernietigingskampen.
* Personen: De afzender is Sara Winnik-Gudema (geboren 1904). Zij woonde inderdaad op de Quellijnstraat 112-II. Haar man, Mozes Winnik, was ten tijde van deze brief waarschijnlijk al weggevoerd naar een van de werkkampen.
* Betekenis: Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische realiteit tijdens de Holocaust. Terwijl het sociale en gezinsleven van Joodse Amsterdammers systematisch werd vernietigd, liepen de reguliere administratieve processen (zoals oproepen voor schulden of overleg) gewoon door. Uit archiefstukken blijkt dat zowel Sara als Mozes Winnik de oorlog niet hebben overleefd; zij werden beiden in Auschwitz vermoord. H.