Archief 745
Inventaris 745-394
Pagina 180
Dossier 103
Jaar 1942
Stadsarchief

Getypte brief met handgeschreven aantekening.

10 september 1942. Van: De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam).

Origineel

Getypte brief met handgeschreven aantekening. 10 september 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). [Handgeschreven in paars potlood/inkt, bovenaan midden:]
Verzonden 10/9

[Rechtsboven:]
HB.

Mevrouw B. Wijnschenk-Dingsdag,
Blasiusstraat 111 II,
Amsterdam-Oost.

Wijk 11.

103/95/3 M.
10 September 1942.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 1 September j.l., bericht ik U, dat geen vrijstelling van betaling van marktgeld kan worden verleend bij tewerkstelling in een rijkswerkkamp voor Joden. De aan Uw echtgenoot verleende marktplaats op de markt Gaaspstraat zal derhalve worden ingetrokken, tenzij U persoonlijk van de plaats gebruik wenscht te maken en mij daarvan onder opgave van het door U te verkoopen artikel ten spoedigste kennis geeft.

De Directeur, * Onderwerp: Afwijzing van een verzoek om vrijstelling van marktgeld en de dreigende intrekking van een marktvergunning.
* Toon: De toon is strikt zakelijk, bureaucratisch en empathieloos. De directeur hanteert de regels zonder rekening te houden met de dwangmatige aard van de tewerkstelling van de echtgenoot.
* Kernpunt: Mevrouw Wijnschenk-Dingsdag heeft blijkbaar gevraagd om uitstel of vrijstelling van betaling van het staangeld voor de markt omdat haar man niet aanwezig kan zijn. De gemeente wijst dit af met de mededeling dat "tewerkstelling in een rijkswerkkamp voor Joden" geen geldige reden is voor vrijstelling.
* Ultimatum: De vergunning voor de marktplaats in de Gaaspstraat zal worden ingetrokken, tenzij de echtgenote de plek zelf direct overneemt. * Historische context: In september 1942 was de Jodenvervolging in Nederland in volle gang. Sinds januari 1942 werden Joodse mannen opgeroepen voor de zogenaamde "werkverruiming" in werkkampen binnen Nederland. Vanaf juli 1942 waren de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen in Polen al begonnen.
* De markt in de Gaaspstraat: In 1941 stelden de Duitse bezetters specifieke "Joodse markten" in om Joden te isoleren van de rest van de bevolking. De markt in de Gaaspstraat (Amsterdam-Zuid) was een van deze markten waar enkel Joodse kooplieden en klanten mochten komen.
* Administratieve collaboratie: Dit document illustreert hoe de reguliere gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam bleef functioneren en meewerkte aan de economische uitsluiting en uitbuiting van de Joodse bevolking. Terwijl de man van de geadresseerde dwangarbeid verrichtte, eiste de stad nog steeds onvermurwbaar de betaling van marktgelden, op straffe van verlies van hun bron van inkomsten.
* Personen: Mevrouw B. Wijnschenk-Dingsdag en haar echtgenoot waren bewoners van de Blasiusstraat in de Oosterparkbuurt, een buurt met in die tijd een aanzienlijke Joodse populatie. Uit archieven (zoals het Joods Monument) blijkt vaak dat gezinnen uit deze straat en met deze namen de Holocaust niet hebben overleefd. Mevrouw B. Wijnschenk-Dingsdag en haar echtgenoot waren bewoners van de Blasiusstraat in de Oosterparkbuurt een buurt met in die tijd een aanzienlijke Joodse populatie. Uit archieven (zoals het Joods Monument) blijkt vaak dat gezinnen uit deze straat en met deze namen de Holocaust niet hebben overleefd.

Samenvatting

  • Onderwerp: Afwijzing van een verzoek om vrijstelling van marktgeld en de dreigende intrekking van een marktvergunning.
  • Toon: De toon is strikt zakelijk, bureaucratisch en empathieloos. De directeur hanteert de regels zonder rekening te houden met de dwangmatige aard van de tewerkstelling van de echtgenoot.
  • Kernpunt: Mevrouw Wijnschenk-Dingsdag heeft blijkbaar gevraagd om uitstel of vrijstelling van betaling van het staangeld voor de markt omdat haar man niet aanwezig kan zijn. De gemeente wijst dit af met de mededeling dat "tewerkstelling in een rijkswerkkamp voor Joden" geen geldige reden is voor vrijstelling.
  • Ultimatum: De vergunning voor de marktplaats in de Gaaspstraat zal worden ingetrokken, tenzij de echtgenote de plek zelf direct overneemt.

Historische Context

  • Historische context: In september 1942 was de Jodenvervolging in Nederland in volle gang. Sinds januari 1942 werden Joodse mannen opgeroepen voor de zogenaamde "werkverruiming" in werkkampen binnen Nederland. Vanaf juli 1942 waren de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen in Polen al begonnen.
  • De markt in de Gaaspstraat: In 1941 stelden de Duitse bezetters specifieke "Joodse markten" in om Joden te isoleren van de rest van de bevolking. De markt in de Gaaspstraat (Amsterdam-Zuid) was een van deze markten waar enkel Joodse kooplieden en klanten mochten komen.
  • Administratieve collaboratie: Dit document illustreert hoe de reguliere gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam bleef functioneren en meewerkte aan de economische uitsluiting en uitbuiting van de Joodse bevolking. Terwijl de man van de geadresseerde dwangarbeid verrichtte, eiste de stad nog steeds onvermurwbaar de betaling van marktgelden, op straffe van verlies van hun bron van inkomsten.
  • Personen: Mevrouw B. Wijnschenk-Dingsdag en haar echtgenoot waren bewoners van de Blasiusstraat in de Oosterparkbuurt, een buurt met in die tijd een aanzienlijke Joodse populatie. Uit archieven (zoals het Joods Monument) blijkt vaak dat gezinnen uit deze straat en met deze namen de Holocaust niet hebben overleefd.

Kooplieden in dit dossier 100

Alicanten en Gros Maroc Waterlooplein " 80.00
Alicanten en Gros Maroc Waterlooplein " 76.00
Alicanten en Gros Maroc Waterlooplein " 72.--
Elisabeth Gobets - van Brink Waterlooplein " 14.40
ANDIJVIE (Glas). Waterlooplein " 24.00
ANDIJVIE (GLAS) Waterlooplein " 20.80
ANDIJVIE (GLAS). Waterlooplein " 26.40
B 51-200 gram ongewasschen Waterlooplein
BOSPEEN (GLAS). Waterlooplein " 24.00
GLASKOOLRABI (2-4 cm. Ø) Waterlooplein
GLASKOOLRABI. (2-4 cm. Ø) Waterlooplein
L. Blitz Waterlooplein " 24.--
J. Renz. Waterlooplein " 26.00
J. Renz. Waterlooplein " 25.00
J. Renz. Waterlooplein f. 31.--
J. Renz. Waterlooplein f. 35.50
J. Renz. Waterlooplein f.32.50
I boven 20 cm. over den kop gemeten Waterlooplein " 25.60
I boven 7 cm. ø Waterlooplein
I boven 7 cm. ø Waterlooplein
I boven 7 cm.ø Waterlooplein
I boven 7 cm. Ø Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51-200 gram, ongewasschen Waterlooplein
III " 10-16 cm. over den kop gemeten Waterlooplein " 12.80
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6