Medische verklaring / Brief op officieel briefpapier. 18 september 1942. NEDERLANDSCH-ISRAËLIETISCH ZIEKENHUIS
TE AMSTERDAM
TELEFOON 53810-50588-50589
AMSTERDAM-C., 18 September 1942
N. KEIZERSGRACHT 110
[onderstreept met blauw potlood]

Verzoeke bij de beantwoording den datum van dezen
brief aan te halen.

No 103/192/1 [stempel: M. 1942 7/12]

De heer N. Schaap,
Vrolikstraat 273-I, wordt in
bovengenoemd ziekenhuis
behandeld met Röntgenstralen
wegens epididymitis tuberculosa.
[onderstreept met blauw potlood]

[Handtekening, onleesbaar]

[Handgeschreven aantekeningen linksonder:]
Geerd Schaap?
Ingcl. 24/11 -42
[Paraaf]

[Stempel rechtsonder:]
GEZIEN
DE INSPECTEUR

[Handtekening over stempel:]
de Boer [?]

[Vervaagde tekst onderaan:]
in .... .... Het document is een medische verklaring afgegeven door het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ) in Amsterdam op 18 september 1942. De verklaring stelt dat de heer N. Schaap (waarschijnlijk Nathan Schaap), woonachtig aan de Vrolikstraat 273-I, in het ziekenhuis wordt behandeld met röntgenstraling voor epididymitis tuberculosa (tuberculose van de bijbal).

De aanwezigheid van de stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" en de latere datum "24/11 -42" wijzen op een administratief proces. Het blauwe potlood werd vaak gebruikt door bureaucraten (zoals die van de Joodsche Raad of Duitse instanties) om belangrijke passages te markeren. De verklaring diende waarschijnlijk als bewijsstuk om uitstel van transport of een bepaalde vrijstelling (Sperre) te verkrijgen op medische gronden. Dit document is opgesteld in een uiterst kritieke fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. In de zomer van 1942 waren de grootschalige deportaties van Joden naar de concentratie- en vernietigingskampen in het oosten begonnen.

Het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis aan de Nieuwe Keizersgracht was in die tijd een van de weinige plekken waar Joodse patiënten nog behandeld mochten worden, nadat zij uit algemene ziekenhuizen waren verwijderd. Voor veel Joden was een medische verklaring van een erkend ziekenhuis een wanhopige poging om een 'Sperre' te krijgen: een tijdelijke vrijstelling van deportatie omdat men "niet transportabel" was.

De inspecteur die het document heeft gezien, was waarschijnlijk verbonden aan de medische afdeling van de Joodsche Raad of een controlerende Duitse instantie. De tragische realiteit van die tijd was dat dergelijke uitstellen vaak slechts tijdelijk waren; in 1943 werd ook het NIZ door de bezetter ontruimd en werden zowel personeel als patiënten gedeporteerd. N. Schaap