Getypte brief (doorslag of kopie) op grijs papier met handgeschreven aantekeningen. 25 september 1942. Waarschijnlijk een gemeentelijke instantie van Amsterdam (Marktwezen). [Rode handgeschreven tekst]: Verzonden 25/9

Mevrouw R.v.Gelder-Cohen,
Retiefstraat 68 III.
Amsterdam-Oost.

Wijk 20.

104/35/2 M. [2 is handgeschreven in rood]

25 September 1942.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 September j.l. bericht ik U, dat geen vrijstelling van betaling van marktgeld kan worden verleend bij tewerkstelling in een rijkswerkkamp voor Joden. De aan Uw echtgenoot verleende marktplaats op de markt Joubertstraat zal derhalve worden ingetrokken, tenzij U persoonlijk van de plaats gebruik wenscht te maken en mij daarvan onder opgave van het door U te verkopen artikel ten spoedigste kennis geeft. Deze brief is een formeel, bureaucratisch antwoord op een verzoek om vrijstelling van marktgeld. De aanleiding is de tewerkstelling van de echtgenoot van mevrouw Van Gelder-Cohen in een "rijkswerkkamp voor Joden". De autoriteiten wijzen het verzoek af: dwangarbeid wordt niet erkend als een geldige reden voor vrijstelling van betaling.

De brief stelt een ultimatum: de marktvergunning van de echtgenoot voor de markt in de Joubertstraat wordt ingetrokken, tenzij de echtgenote de plek zelf inneemt en aangeeft wat zij gaat verkopen. De toon is zakelijk en meedogenloos, typerend voor de manier waarop de bezetter en de meewerkende administratie de Joodse bevolking stelselmatig van hun bezittingen en inkomstenbronnen beroofden. De datum, september 1942, markeert een dieptepunt in de vervolging van de Joden in Nederland. De Joodse werkkampen in Nederland dienden als voorportaal voor deportatie naar de vernietigingskampen. Begin oktober 1942 werden de meeste van deze kampen ontruimd en de gevangenen via Westerbork gedeporteerd.

De Joubertstraat in de Transvaalbuurt van Amsterdam-Oost was het hart van een buurt met een grote Joodse populatie. Veel bewoners waren werkzaam op de lokale markten.

Uit archiefonderzoek (zoals het Joods Monument) blijkt dat de geadresseerde, Rebecca van Gelder-Cohen, en haar echtgenoot Salomon van Gelder (die inderdaad marktkoopman was) de oorlog niet hebben overleefd. Salomon werd vermoord in Auschwitz in januari 1943; Rebecca in Sobibor in mei 1943. Dit document illustreert hoe de bureaucratie zelfs tijdens de actieve fase van de Holocaust doorging met het handhaven van marktregels, wat leidde tot de verdere verarming van Joodse gezinnen wier kostwinners reeds waren weggevoerd. Marktwezen