Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen.
Origineel
Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen. 19 september 1942. Mevrouw B. van Gelder - Cohen. Vermoedelijk de Dienst der Markten (gezien de inhoud en het stempel 'M'). (Rechtsboven, in cirkel:) (56) 19 September 1942
(Boven aanhef, met potlood/andere hand:) w. nap.
Geachte Heer.
Door omstandigheden kan ik eerst
nu schrijven. Mijn Man zit al
van af 28 Augustus in het kamp
te Nunspeet. Zoodoende kan hij
zijn plaats op de markt niet
waarnemen. Hopende dat U daar
rekening mee zult houden.
Teeken ik achtend.
B. v. Gelder. Cohen.
Retiefstraat 68 III
(Administratieve verwerking onderaan:)
Nº 104/35/1 M. 1942 21/9
(In rood potlood:) 104/35/2
(Handgeschreven ambtelijke notitie:)
Plaats moet worden
ingetrokken, tenzij
echtgenoote persoonlijk
gebruik gaat maken.
modelbriefje ant.
[Paraaf] 23/9 42 * Handschrift: De hoofdtekst van de brief is geschreven in een regelmatig, goed leesbaar cursief handschrift. De ambtelijke aantekeningen onderaan zijn in een ander, sneller handschrift geschreven.
* Inhoud: De schrijfster, mevrouw Van Gelder-Cohen, verontschuldigt de afwezigheid van haar echtgenoot op de markt. Zij geeft aan dat hij sinds 28 augustus 1942 in een kamp in Nunspeet verblijft.
* Ambtelijke reactie: De reactie van de ambtenaar is zakelijk en hard. Er wordt genoteerd dat de marktplaats moet worden ingetrokken, tenzij de vrouw deze zelf gaat innemen. Er wordt opdracht gegeven voor een "modelbriefje" als antwoord.
* Fysieke kenmerken: De brief is geschreven op gelinieerd papier. Er zijn diverse stempels en numerieke codes toegevoegd voor de archivering (onder andere het stempel 'M. 1942', wat waarschijnlijk staat voor de afdeling Marktwezen). Dit document stamt uit een tragische periode in de Nederlandse geschiedenis tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Joodse werkkampen: De verwijzing naar "het kamp te Nunspeet" duidt zeer waarschijnlijk op een van de Joodse werkkampen (zoals 't Harde of De Paasheuvel) die in 1942 werden gebruikt om Joodse mannen via de 'Arbeidseinsatz' te isoleren voordat zij naar doorgangskamp Westerbork en verder werden gedeporteerd.
* Locatie: De Retiefstraat ligt in de Transvaalbuurt in Amsterdam, een wijk die destijds een zeer grote Joodse populatie kende.
* Uitsluiting: De brief illustreert de bureaucratische afhandeling van de uitsluiting van Joodse burgers uit het economische leven. Terwijl de man in een dwangarbeidskamp zit, wordt zijn bron van inkomsten (de marktplaats) door de gemeente direct in heroverweging genomen of ingetrokken.
* Gezin: In de archieven van de Jodenvervolging is terug te vinden dat veel bewoners van de Retiefstraat 68 III de oorlog niet hebben overleefd. Dit soort korte briefjes zijn vaak de laatste sporen van hun pogingen om hun dagelijks bestaan onder de bezetting te regelen.