Getypt afschrift van een brief. 1942. Stadionbewoners. De Wethouder van visch en marktwezen te Amsterdam. $N^{\underline{o}}\ 110/1/M\ 1942$ A f s c h r i f t .
===================

No. 611 L.M.1942.

Aan den Heer Wethouder van visch en marktwezen te Amsterdam.

Hopende dat U het ons niet kwalijk neemt, wanneervU de inhoud van dit
briefje leest. Er heerst heel erge ontevredenheid bij den vischverkoop op
het Stadionplein. De marktmeester valt nog wel wat op aan te merken, miss-
chien hebt U al meer klachten gehad. maar dat weet ik wel, dat de menschen
ook al, naar de Euterpestraat zijn geweest, naar de Duitsche Overheid, het i
is heel jammer, dat het zoo moet gaan. maar daar wij gehoord hadden, dat
U Mijnheer de Wethouder, dat op touw heeft gezet, voor de goede gang van
zaken, hebben wij gemeend ons naar U te moeten wenden. Nu de Klacht. De
marktmeester heeft de gewoonte om van bijna alle karren die er komen aal
mee te nemen, hetzij gerookte of versche aal dan de agenten en dan wij.
er zijn zelfs Agenten bij die de rij even goed zetten, paling meenemen en
ervan mee van door gaan, die heeft er dus niet bij noodig. zoo nu en dan
agenten te paard of op de motor, dat laat de marktmeester allemaal zoo
gaan, omdat hij hetzlef ook doet. Dan staat er een vrouw die visch verkoopt
schar if bot, die krijgt ook zoo maar en al die menschen die dar staan
moeten dat maar aan zien. Van de week stond ik erbij dat hij zegt uitver-
kocht. ik ben het boertje achteraan gegaan er kwam nog heel wat uit onder
uit die kar, dus die man krijgt de gelegenheid om ze clandestien te verkoop
pen. En zoo zou ik nog zooveel op kunnen noemen maar het wordt al zoo lang.
maar ik zou het niet anders kunnen dan het U zoo, te schrijven. Mijnheer de
Wethouder zou daar nu niets tegen te doen zijn. dat die boertjes misschien
naar willekeur ook onderweg kunnen doenwat ze willen. De menschen staan
hier al van 's morgens voor vier, wat ook adsurd is want ze vermoorden zich
zelf. veel menschen kunnen dat niet en krijgen meestal ook niet. bijvor.
beeld ik heb ik geen veertien dagen wat gehad en nog meer met mij; want
dat is niet te doen. Ze komen zelfd uit de Indische Buurt; daar zijn toch
ook markten. De oplossing met verstand, zou ik denken op de bon desno ds
om de veertien dagen maar dit is bedroevend. De heele dag zitten er soms
menschen dat er niets komt, en dan met een huishouding, kan dat de markt-
meester ook niet weten, dan komen ze geloof ik ook maar wanne er ze willen
als er een kar is geweest dat er soms 2 à 3 uur weer pas een komt. Mijnheer
de Wethouder ik hoop, dat U er misschien wat aan kunt doen. maar dat kan ik
U wel zeggen, naast de marktmeester staat een agent, maar naast die Agent
mag wel een Ambtenaar staan en misschien daar nog wel een naast, het spijt
mij, dat ik zoo moet schrijven , maar ik heb ik dien korten tijd zoo'n
slechten dunk van de mensen gekregen, dat zijn nu onze mede arbeiders.

                                  Hoogachtend,
                                        Stadionbewoners, *   **Kernproblematiek:** De brief beschrijft grootschalige corruptie en onregelmatigheden bij de visverkoop op het Stadionplein tijdens de bezettingsjaren. De bewoners klagen over de marktmeester en politieagenten die partijen vis (met name aal en paling) voor zichzelf opeisen voordat het publiek aan de beurt komt.

• Schaarste en Wanhoop: De ernst van de voedselschaarste blijkt uit het feit dat mensen vanaf vier uur 's ochtends in de rij staan, vaak zonder resultaat. Er wordt gesproken over mensen die "zichzelf vermoorden" (mogelijk figuurlijk bedoeld als uitputting) door het lange wachten.
• Misstanden: Er is sprake van "clandestiene" verkoop (onder de toonbank) door handelaren nadat zij officieel hebben beweerd uitverkocht te zijn. Ook wordt er geklaagd over mensen uit andere wijken (Indische Buurt) die de rijen nog langer maken.
• Gezochte Oplossing: De briefschrijvers stellen voor om vis "op de bon" (distributie) te doen om een eerlijke verdeling te waarborgen. Daarnaast wordt gepleit voor extra toezicht op de toezichthouders zelf (een ambtenaar naast de marktmeester en de agent).
• Sociale Reflectie: De auteur eindigt met een bittere opmerking over de morele achteruitgang van "onze mede arbeiders" (de marktmeester en agenten), wat wijst op een diepe teleurstelling in het plichtsgevoel van functionarissen. Dit document stamt uit 1942, een jaar waarin de voedselschaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. De verwijzing naar de Euterpestraat (de huidige Gerrit van der Veenstraat) is veelzeggend; hier bevond zich het beruchte hoofdkwartier van de Duitse Sicherheitsdienst (SD). Dat bewoners overwogen om daar te gaan klagen, illustreert de totale wanhoop en het gebrek aan vertrouwen in de lokale Amsterdamse autoriteiten. Het Stadionplein was destijds een belangrijk distributiepunt voor Amsterdam-Zuid. De brief geeft een rauw beeld van de dagelijkse overlevingsstrijd en de erosie van de sociale moraal onder druk van de bezetting en honger. Marktwezen