Barends

Notulen van een vergadering (waarschijnlijk van de Marktcommissie of een overleg met grossiers).

Dit document vormt een verslag van een logistiek en bestuurlijk conflict tijdens de bezettingsjaren in Amsterdam. De kern van het probleem is de spanning tussen de **verduisteringsvoorschriften** (opgelegd door de Duitse bezetter om navigatie door geallieerde bommenwerpers te bemoeilijken) en de noodzaak om de voedselvoorziening in de stad efficiënt te laten verlopen. Belangrijke punten in de discussie: * **Veiligheid vs. Werkbaarheid:** De gemeente kan de verantwoordelijkheid voor illegale verlichting door grossiers niet meer dragen vanwege dreigende sancties van de autoriteiten. * **Ketenproblematiek:** De timing van de grossiers beïnvloedt de winkeliers, de schippers (aanvoer) en de tuinders. Een verschuiving van een uur heeft grote gevolgen voor de gehele logistieke keten. * **Verkeersdrukte:** De referentie naar files tot aan de Nassaukade illustreert de enorme druk op de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Technische beperkingen:** "Verduisteringslampjes" blijken in de praktijk onvoldoende licht te geven om bij te kunnen werken ("geen hand voor oogen").

Verslag of notulen van een vergadering (vermoedelijk van het Amsterdamse Marktwezen).

Dit document is een werkblad van de notulen van een vergadering over de bedrijfsvoering van de Amsterdamse markt. De tekst is een doorslag van een typoscript dat intensief is bewerkt. De correcties zijn bedoeld om de tekst formeler te maken (bijv. "bedryfschef" in plaats van het getypte "dryfschef", "behandelen" i.p.v. "bekyken") of om de feitelijke situatie nauwkeuriger weer te geven (wijzigingen in straatnamen en pier-aanduidingen). Belangrijke besproken punten zijn: 1. **Toegangstijden:** Het experimenteren met vroegere openingstijden voor zowel grossiers als winkeliers, afhankelijk van daglicht en weersomstandigheden. 2. **Verkeerslogistiek:** De roep om extra toegangshekken te openen voor een betere doorstroming, wat echter botst met het algemene marktplan en politie-voorschriften. 3. **Infrastructuur:** De technische problemen bij 'Pier C' (de emballagepier), waar handwagens vastlopen in de spoorrails. 4. **Oneerlijke concurrentie:** De melding van "clandestiene markten" (illegale straathandel) die nadelig zijn voor de erkende winkeliers.

Zakelijke correspondentie (brief)

Deze brief is een formeel schrijven tussen twee overheidsinstanties in Amsterdam (de Keuringsdienst van Waren en het Marktwezen) over de efficiëntie van de voedselvoorziening. De kern van het document is een vijftal verbetervoorstellen die door de heren Teders en Barends zijn aangedragen om de groentehandel te optimaliseren. De voorstellen zijn zeer praktisch van aard: * **Prijsflexibiliteit:** Om te voorkomen dat groenten bij een overschot ("plotselingen grooten groei") onverkoopbaar worden door te starre minimumprijzen. * **Verwerking van overschotten:** De behoefte aan infrastructuur voor het drogen of inblikken (conserven) van voedsel. * **Logistiek:** Het verkorten van de tijd tussen oogst en consument om bederf tegen te gaan. * **Efficiency:** Het terugdringen van de 10% verliesmarge in de kleinhandel. * **Landbouwkundige planning:** Een vroege vorm van teeltoptimalisatie op basis van bodemgesteldheid en wetenschap. De toon is zakelijk-collegiaal ("Geachte Collega"), maar de terminologie ("belang der gemeenschap", "mobiliseeren") is typerend voor het ambtelijk taalgebruik tijdens de bezettingsjaren.

Document

* **Kern van het document:** Het verslag beschrijft de poging om de financiële afwikkeling tussen de groothandel (grossiers) en de detailhandel (winkeliers) te centraliseren via een bank- en commissiesysteem. Het doel is de handel te saneren en kredietrisico's te verkleinen. * **Veranderingen t.o.v. 1939:** De heer Dijkstra voert aan dat eerdere weerstand is weggevallen doordat de handel in zuidvruchten is gestopt (door de oorlogsomstandigheden en blokkades) en de informele 'leurderij' is afgenomen. * **Systeem:** Er wordt gekozen voor het "Haarlemse model". Dit houdt in: wekelijkse afsluiting op vrijdag, aangifte op zaterdag en verplichte betaling door de winkelier uiterlijk de woensdag daarop. * **Problematiek:** De grootste zorg is de handhaving (sancties). Als niet iedereen meedoet, kunnen niet-georganiseerde grossiers concurrentievoordeel behalen door lange kredieten te blijven verstrekken aan winkeliers. * **Organisatiegraad:** De directeur hint op de komende "organisatieplicht", wat een direct gevolg is van de gelijkschakeling en de invoering van de bedrijfsorganisaties onder het Duitse bezettingsbewind. ---

Notulen of verslag van een vergadering (pagina 3).

* **Kernpunten:** 1. **Onenigheid over kruierskaarten:** Er is frictie over het feit dat winkelpersoneel van bepaalde zaken (Ros, Lindeman, Looyen) kruierskaarten krijgt, waardoor zij bevoorrecht worden in de toegangstijd tot de markt. 2. **Logistieke uitdagingen:** De aardappelvoorziening voor grote zaken in de winter vereist snelle afvoer, wat de bevoorrechte positie van sommigen verklaart volgens dhr. Broerse. 3. **Schaarste aan opslagruimte:** Er wordt gezocht naar extra opslag voor winterproducten; er wordt geopperd een loods van de Duitse Weermacht op pier E aan te passen. 4. **Uienoverschot:** Een grote aanvoer van uien dreigt te bederven; men overweegt deze naar een drogerij te sturen, mits de prijs gunstig is. 5. **Conflicten tussen handelaren:** Er is een groeiende spanning tussen de groothandel en kleinhandel over een nieuwe betalingsregeling, waarbij de gemeente mogelijk als morele steun wordt ingezet om de kleinhandel te passeren.

Notulen/verslag van een vergadering (pagina 3).

Dit document verslaat een overleg over de logistieke uitdagingen bij de Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Brandstoftekort:** Er is een nijpend gebrek aan benzine, waardoor men gedwongen is over te stappen op gasgeneratoren (gevoed door hout, anthraciet of turf). * **Vorderingen:** Er heerst grote angst dat voertuigen in beslag worden genomen (gevorderd) door de Duitse Weermacht. Er wordt gesuggereerd dat omgebouwde auto's (op gas) minder kans lopen op vordering. * **Materiaaltekort:** Naast brandstof is er een "precaire" situatie wat betreft de beschikbaarheid van autobanden. * **Sociale impact:** De schaarste leidt tot de verkoop van voertuigen in plaats van ombouw, wat resulteert in werkloosheid onder chauffeurs ("27 chauffeurs broodeloos"). * **Rationalisatie:** Men pleit voor centralisatie van het vervoer en prioriteitstelling voor levensmiddelen. Opvallend is de vermelding van het "paardenpark", wat duidt op een terugkeer naar paard-en-wagen als noodoplossing.

Handgeschreven notitie/memorandum op een fragment van een officieel formulier.

* **Inhoud:** Het document lijkt een korte agenda of een instructie voor een bijeenkomst of programma-onderdeel. Er wordt een volgorde aangegeven: eerst "oproepen en mededeelingen", gevolgd door een "toespraak van V.M.". * **Annotaties:** De rode afkorting "acc." (waarschijnlijk 'accord' of 'geaccepteerd') achter de naam Barends duidt op een goedkeuring of een afgevinkte taak. * **Drager:** De notitie is geschreven op de achterkant van een officieel formulier van de Gemeente Amsterdam (herkenbaar aan de gespiegelde letters "Gemeente Amsterdam" en "Dienst van..."). Papierhergebruik was gebruikelijk in 1943 vanwege schaarste. * **Initialen:** De initialen onderaan (H.H.) komen overeen met de naam bovenaan (H.H. Dijkstra), wat suggereert dat Dijkstra de opsteller van de notitie is.

| Naam | Voornamen | Geboorte Data | Geboorte Plaats | | :--- | :--- | :--- | :--- | | Brandel | Isaac | 28 Mei 1907 | Amster[dam] | | Wijnick | Lion | 14 Feb. 1898 | Amsterd[am] | | Gaarkeuken | David | 6 Jan 1908 | Amsterd[am] | | Cousin | Abraham | 9 Mei 1899 | Amsterd[am] | | Polak | Isidore | 6 Sept 1902 | Amsterd[am] | | Cohen | Isaac | 6 Feb. 1891 | Amster[dam] | | Hammelburg | Maurits | 3 ...

# TRANSCRIPTIE Ondergeteekende ,J.F.Barends,verklaart hier- mede dat hij de bonnen en kaarten,genoemd in het rapport van de contrôleurs J.H.de Grebber eh B.Felthuis,d.d. 6-8-'43,heeft ontvangen van het Marktwezen. Amsterdam,6 September 1943. [handtekening] *J.F. Barends* Betreft: 5 groentekaarten Nos.:20154/20159 2 bonnen No.30 9 " 48 11 " 49

# TRANSCRIPTIE HB. 37/116/2M. [handgeschreven: Verzonden 19/12] 1. 19 December 1944. Den Heer J.F. Barends, Sub-leider van het Plaatselijk Verdeelkantoor Amsterdam, Centrale Markt, A l h i e r . =========== In bijlage dezes doe ik U afschrift toekomen van een rapport, opgemaakt door den contrôleur Reyinga van mijn Dienst. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE **[Getypte tekst]** No. 77/44/1 M. 1943 3/7 R A P P O R T ----------- Door den heer J.F. Barends, sub-leider van het plaatselijk verdeelkantoor voor groente, werd mij medegedeeld, dat hij heden morgen op de verkoopplaats van den grossier J, de Geus, in tegenwoordigheid van vele kooplieden zou zijn beleedigd door den kleinhandelaar W.F.B. Floor, wonende Hudsonstraat 17. Aanleidin...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen. * **Datum:** 3 augustus 1943. * **Locatie:** Amsterdam (Centrale Markt). * **Betrokken personen:** J.F. Barends (sub-leider verdeelkantoor), W.F.B. Floor (kleinhandelaar), Controleur Pelthin (ondertekenaar), Bedrijfschef van de Centrale Markt (geadresseerde). * **Onderwerp:...