Afschrift van een officieel verslag (proces-verbaal van een onderhoud). Afschrift

No. 611 L.M. 1942. [Handgeschreven toevoeging:] Marktw.

Verslag onderhoud Wethouder Strak met den heer van Burg, marktmeester Stadionplein, gehouden op 3 Juli 1942 des namiddags om 3 uur.

Naar aanleiding van een bij den Wethouder L.M. ingediende klacht betreffende v.d. Burg heeft deze v.d.B. bij zich ontboden.
Op de vraag van den Wethouder of hij wel eens aal koopt op de markt, antwoordt v.d. Burg bevestigend, doch dit zou maar enkele ponden zijn en niet veel. Dat de agenten ook wel aal koopen is hem bekend, doch hij voert als argument aan, dat hij, als hij achter aan de rij bezig is, niet op de karren kan letten wat daar gebeurt.
Wethouder Strak geeft hem te kennen, dat hem als marktmeester niets mag ontgaan, daar hij anders [tussenvoeging:] niet voor zijn taak berekend is. Vervolgens brengt de Wethouder hem onder het oog, dat er reeds diverse klachten zijn binnengekomen. Thans wordt nog met een waarschuwing volstaan, de eerstvolgende klacht die er binnenkomt zullen echter ernstige maatregelen worden genomen.

[Kaderstempel links onder:]
De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en
Schoonmaakdienst en Zweminrichtingen stelt deze
in handen van den Heer Directeur van het Markt-
wezen ~~om advies.~~ ter kennisneming

[Handgeschreven naast stempel:] voor archief marktwezen

A'dam, 7 December 1942
No 110/1/3 M. 1942 [Handgeschreven:] 16/12 Het document is een verslag van een berisping van een ambtenaar door een wethouder. De kern van de zaak is het kopen van aal (paling) door de marktmeester op zijn eigen markt.

• Het vergrijp: In een tijd van schaarste (1942) was de handel in levensmiddelen streng gereguleerd. Als een marktmeester of politieagenten zelf goederen kochten bij de handelaren waarop zij toezicht moesten houden, wekte dit de schijn van corruptie of bevoordeling.
• De verdediging: Van Burg voert aan dat het om kleine hoeveelheden gaat en dat hij niet overal tegelijk kan zijn. Hij suggereert dat zijn toezichthoudende taak ("achter aan de rij bezig zijn") het onmogelijk maakt om te zien wat er bij de karren gebeurt, wat een nogal zwak excuus lijkt voor een toezichthouder.
• De sanctie: Wethouder Strak stelt zich hard op. Hij stelt dat een marktmeester die zaken "ontgaan" ongeschikt is voor zijn functie. Er wordt een laatste waarschuwing gegeven.

• Administratieve route: Hoewel het onderhoud in juli plaatsvond, werd het document pas in december officieel doorgeleid naar de directeur van het Marktwezen ter kennisneming en archivering. Dit document stamt uit het midden van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De distributie van voedsel was in 1942 een van de meest kritieke taken van het Amsterdamse stadsbestuur.

• Voedselschaarste: Producten zoals aal/paling waren schaars en werden vaak op de zwarte markt verhandeld of onderhands aan bevoorrechte personen verkocht.

• Toezicht: De integriteit van marktmeesters was essentieel om te voorkomen dat handelaren producten achterhielden voor de reguliere bevolking. Klachten van burgers over ambtenaren die "voorrang" kregen of zelf de hand legden op schaarse goederen werden hoog opgenomen om sociale onrust te voorkomen.
• Wethouder Strak: De genoemde wethouder was verantwoordelijk voor de distributie in een periode waarin de tekorten steeds nijpender werden. De documentatie toont de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee zelfs relatief kleine incidenten (enkele ponden aal) werden vastgelegd en bestraft.