Dagrapport van de afdeling Marktwezen van de Gemeente Amsterdam. MARKTWEZEN AMSTERDAM
DAGRAPPORT van [niet ingevuld] dag [niet ingevuld] 193[niet ingevuld]

[In de kolom 'Bijzonderheden':]

...er een gejaagde andere drukte en een groote toeloop van het publiek buiten het hek, welke direct klaarstonden te beweren de marktmeesters en de politie deelen dit of verkoop clandestien. Het was zoo erg dat ik een van de ergste opponanten (een dame) naar binnen gehaald heb en haar duidelijk gemaakt heb dat dit niet voor mij of voor de politie bestemd was, maar voor dien man zijn eigen gezin. Ik heb haar ook laten zien dat ik nergens aal had ontvangen, zelfs mijn tasch heb ik haar in laten kijken. Ook heeft zij gezien dat de man met het beetje aal voor eigen gebruik weer net zoo is vertrokken als dat hij gekomen was. Toch hield zij naar mijn hoofd van handelen nog menig ander dat ik niet betrouwbaar was.

Ondanks dus dat ik direct getoond heb, dat ik niets, maar dan ook niets zelf had en dat ik voor die 6 pond verantwoord was voegde zij mij toe:
1. Gij hebt visch verdonkeremaand.
2. Hollandsche marktmeesters en politie agenten deugen niet, zijn 2 handen in elkaar.
3. Ik hield visch achter en verkocht dit binnen de Stadionmuren.

Voor deze grove beleedigingen heb ik haar toen onmiddellijk een proces-verbaal aangezegd wegens beleediging. Ik verzoek u echter beleefd, om deze dame op te roepen, opdat zij ook van u kan hooren dat ik volkomen verantwoord handelde.

De man had misschien beter zijn kar buiten kunnen laten staan, maar de man is binnengereden en heeft ook niet gedacht dat er zoo’n heibel door veroorzaakt zou worden. Ook heeft hij er volgens de politie nog een stukje brood staan eten. Ten slotte is bedoelde dame, wiens naam en adres u bovenaan vermeld vindt, met een heel stel naar de Sicherheits-polizei gegaan. Ik heb een groot aantal opposanten uitgeschakeld van het koopen van visch, waarvan zij zich eveneens zouden beklagen.

de Ambtenaar
d.a. Vane. * Handschrift en toestand: Het document is geschreven in een vlot, hellend en ambtelijk handschrift met inkt. Het papier vertoont de typische vergeling van een document van ruim 80 jaar oud.
* Inhoudelijke kern: De ambtenaar rapporteert een escalatie op de markt. Het publiek, gefrustreerd door schaarste, beschuldigt de marktmeesters en politie van vriendjespolitiek en illegale handel ("clandestien"). De ambtenaar probeert zijn onschuld te bewijzen door zijn persoonlijke tas te laten zien, maar wordt desondanks publiekelijk beschuldigd van diefstal ("verdonkeremanen") en corruptie.
* Taaleigen: Het verslag bevat typisch jargon en spelling uit die tijd, zoals "verdonkeremaand", "opposanten", "heibel" en de oude spelling met dubbele klinkers in woorden als "beleedigingen" en "tasch".
* Opvallende details: De expliciete vermelding van de Sicherheits-polizei (Sipo) is zeer opmerkelijk. Dit bevestigt dat het incident plaatsvond tijdens de Duitse bezetting. Het feit dat een burger naar de bezettingsautoriteiten stapt om te klagen over Nederlandse beambten, illustreert de enorme spanningen en de bereidheid tot collaboratie of intimidatie in tijden van voedselschaarste. Dit document biedt een zeldzame blik op de dagelijkse spanningen op de Amsterdamse markten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verwijzing naar de "Stadionmuren" duidt op de markt bij het Olympisch Stadion in Amsterdam-Zuid.

Tijdens de bezetting was de voedseldistributie een bron van grote onrust. Vis was een schaars goed en de verdenking van de "zwarte markt" lag altijd op de loer. De beschuldiging dat de Nederlandse politie en marktmeesters "twee handen in één buik" waren, wijst op het diepe wantrouwen van de bevolking jegens de eigen autoriteiten, die vaak tussen twee vuren zaten: de Duitse bezetter en de hongerende Amsterdamse bevolking. De dreiging van de vrouw om naar de Sipo te stappen, was in die tijd een levensgevaarlijk pressiemiddel voor een Nederlandse ambtenaar. Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie