Getypte ambtelijke brief (doorslag of kopie). 11 augustus 1943. De Directeur (onbekend van welke dienst, mogelijk Markthallen of Voedselvoorziening). Handgeschreven initialen rechtsboven: "u.v. Neuns" (of gelijkaardig). Referentienummer: 2e/42/2 H. en VD/SV. Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam). (Handgeschreven rechtsboven:) u.V. Neuns

(Handgeschreven stempel midden boven:) Verzonden 11/8

(Getypt rechtsboven:) VD/SV

(Getypt linksboven:) 2e/42/2 H.

(Getypt rechts:) 11 Augustus 1943.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 21 Juli jl. om advies ontvangen stukken no. 561 L.M. 1943 heb ik de eer U te berichten, dat ik mij kan vereenigen met het rapport van den wnd. Politie-president d.d. 15 Juli 1943 behoudens wat betreft de opvatting, dat bij drastische vermindering van het aantal groentenzaken, de grossiers functie zou kunnen vervallen.

Opgemerkt moet worden dat vermindering van het aantal zaken eenerzijds de oprichting van filialen tot gevolg zou hebben en anderzijds de toestrooming van publiek zou vergrooten met de daaraan verbonden bezwaren van filevorming, die Eype juist bestrijden wil. Een voorbeeld hiervan levert de zaak van Eype zelf op het Hugo de Grootplein, thans reeds behoorende tot de groote zaken, waar de filevorming zoodanige afmetingen had aangenomen, dat tot voor kort dikwijls een of meer politieagenten noodig waren om de orde te handhaven.

Er is naar mijn meening alle aanleiding om nu van overheidswege reeds in den vorm van de op 8 dezer ingevoerde klantenbinding een regeling is getroffen, het resultaat daarvan af te wachten. De kans bestaat, dat door de selectie, die dit stelsel biedt en de grootere zekerheid om groente te krijgen de toeloop van het publiek zal verminderen en daarmede ook de drang tot het zwart koopen.

De Directeur, * Beleidsadvies: De Directeur adviseert de Wethouder om niet over te gaan tot een drastische vermindering van het aantal groentenzaken. Hij vreest dat dit contraproductief werkt: het zou leiden tot meer filiaalvorming en grotere drommen mensen bij de overgebleven zaken.
* Filevorming en Ordehandhaving: Het document illustreert de ernst van de voedseldistributie-problematiek in 1943. De "filevorming" (rijen voor de winkels) was zo problematisch dat er politie aan te pas moest komen om de orde te handhaven, specifiek genoemd bij de zaak van "Eype" op het Hugo de Grootplein in Amsterdam.
* Klantenbinding: Er wordt gesproken over een nieuw systeem van "klantenbinding" dat op 8 augustus 1943 is ingevoerd. Dit was een methode waarbij consumenten zich bij een specifieke winkel moesten registreren voor hun rantsoen, in de hoop de distributie te stroomlijnen en de onzekerheid (en daarmee de rijen) te verminderen.
* Zwarte Handel: Het document legt een direct verband tussen de logistieke problemen (onzekerheid over beschikbaarheid van groenten) en de "drang tot het zwart koopen." Het officiële beleid was erop gericht deze illegale handel in te dammen door de legale distributie efficiënter te maken. Dit document stamt uit een kritieke fase van de Duitse bezetting in Nederland. In 1943 was de voedselschaarste nijpend en de distributie streng gereguleerd via een bonnensysteem. De genoemde "wnd. Politie-president" verwijst naar de door de bezetter aangestelde politieautoriteit (in Amsterdam was dit destijds de pro-Duitse Sybren Tulp of zijn opvolger).

De vermelding van het Hugo de Grootplein bevestigt dat het om Amsterdamse stadsgeschiedenis gaat. De spanning tussen de behoefte aan centrale controle (minder zaken, makkelijker toezicht) en de praktische noodzaak om de bevolking rustig te houden (geen lange, onrustige rijen voor winkels) is de kern van dit ambtelijke schrijven. Het systeem van klantenbinding was een van de vele pogingen van de autoriteiten om grip te houden op een steeds schaarser wordende voedselvoorraad en de groeiende zwarte markt.