Officieel rapport van controleurs. 12 december 1942. [Linksboven, handgeschreven:]
moet terug naar
Kaartenkantoor
[paraaf]

[Rechtsboven, handgeschreven:]
C.B.M. [doorgehaald: Mersmann]
Mersmann

R A P P O R T
[onderstreept]

Door kooper Th.J.Groenestijn, wonende en zaakhoudende Ter Haar-
straat 18 alhier, werd ons op 11 December 1942 medegedeeld, dat de
kruidenier C.B.M.Mersmann, wonende en zaakhoudende Ter Haarstraat-
14 alhier, regelmatig veel fruit te koop heeft, terwijl hij, Groene-
stijn, bijna geen fruit op de Centrale Markt ken bekomen. Naar aan-
leiding van deze klacht hebben wij op 11 December een onderzoek inge
gesteld in de zaak van Mersmann, welke inderdaad als kruidenierszaak
moet worden aangemerkt en op de achterplaats aangetroffen 14 kis-
ten druiven 3 kisten stoofperen en ongeveer een halve kist appel-
en. Mersmann vertoonde ons twee notas van de firma Hakker, gevestigd
in pakhuis B.3 van de Centrale Markt en respectievelijk gedateerd
26 November 1942 en 3 December 1942, waaruit bleek, dat hij 15 kisten
druiven heeft gehad op 26 November en 15 kisten op 3 December 1942.
Met betrekking tot de stoofperen verklaarde Mersmann deze reeds
geruimen tijd in zijn bezit te hebben doch ook van Hakker te hebben
betrokken. Dat hij deze producten boven de vastgestelde prijs heeft
gekocht is ons niet kunnen blijken. Bij onderzoek is ons voorts
gebleken, dat Mersmann door de Ned: Groente en Fruitcentrale is [doorgehaald: erken]
erkend onder K.53289 en ook in het bezit is van een erkenning van
de Vakgroep detaillisten onder 17371. Hij heeft als kooper toegang
tot de Centrale Markt sinds Juni 1942. Naar Mersmann ons nog ver-
klaarde werden de artikelen die hij voordien van de Centrale Markt
betrok hem door de grossier op bestelling geleverd. Bij informatie
werd ons door F. Hartman, die de verkoop bij de firma Hakker regelt,
bevestigd hetgeen door Mersmann was verklaard.

[Rechtsonder:]
Amsterdam 12 December 1942
de controleurs

[Handtekeningen:]
J. Pijn [?]
G. Uithuisje [?]

[Linksonder:]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt, Dit rapport beschrijft een controlebezoek naar aanleiding van een klacht over mogelijke onregelmatigheden in de fruithandel tijdens de Duitse bezetting.

• De Klacht: Een handelaar (Groenestijn) klaagt over zijn buurman-kruidenier (Mersmann). Groenestijn kan zelf nauwelijks fruit bemachtigen op de Centrale Markt, terwijl Mersmann een ruime voorraad lijkt te hebben. Dit wijst op een sfeer van schaarste en onderling wantrouwen/concurrentie.
• Het Onderzoek: Controleurs bezoeken Mersmann op 11 december 1942. Ze vinden inderdaad een aanzienlijke voorraad fruit (druiven, stoofperen, appels).
• De Verdediging: Mersmann kan de legale herkomst van zijn waren aantonen met facturen ("notas") van de firma Hakker. Bovendien beschikt hij over de noodzakelijke officiële erkenningen (vergunningen) van de distributie-instanties.

• Conclusie: De controleurs vinden geen bewijs voor prijsopdrijving of illegale handel. De verklaring van Mersmann wordt bevestigd door de leverancier (F. Hartman). De klacht van Groenestijn lijkt hiermee ongegrond, of in ieder geval is er geen strafbaar feit geconstateerd. Het document dateert uit december 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandse economie was destijds een "geleide economie" onder toezicht van de bezetter.

• Schaarste en Distributie: Voedsel, waaronder fruit, was schaars en de handel was streng gereguleerd via de Centrale Markt en instanties zoals de "Ned. Groente en Fruitcentrale". Men had officiële erkenningen nodig om te mogen inkopen en verkopen.

• Prijsbeheersing: Om zwarte handel tegen te gaan, waren er vastgestelde prijzen. De controleurs letten specifiek op of er niet "boven de vastgestelde prijs" was ingekocht.
• Controle-apparaat: De overheid hield streng toezicht op handelaren. Rapporten als deze waren essentieel om de voedselvoorziening te controleren en corruptie of illegale opslag (oppotten) tegen te gaan.
• Sociale spanningen: De klacht van Groenestijn illustreert de sociale spanningen in de stad; ondernemers hielden elkaar nauwlettend in de gaten in een strijd om beperkte middelen. C.B.M. Mersmann F. Hartman G. Uithuisje J. Groenestijn J. Pijn Vakgroep