Officieel rapport van de Dienst van het Markwezen. 24 december 1943. [Handgeschreven rechtsboven:] Winkel [gevolgd door onleesbare paraaf]

DIENST VAN HET MARKWEZEN
te
A M S T E R D A M

R A P P O R T

No. 24/98/1 M. 1943 $^7/_2$

Ondergeteekende, J. H. de Grebber, Ambtenaar bij het Markwezen, rapporteert U het navolgende;

Hedenmorgen, Vrijdag, 24 December 1943, bevond ik mij ter contröle in het benedenperceel no. 35, gelegen aan de Lijnbaansgracht alhier. In dit perceel is een aardappelenwinkel gevestigd. Ik zag dat daar eveneens drie kisten inhoudende witlof ten verkoop gereed stonden. Ik constateerde, dat dit witlof ~~xxxxx~~ tegen den prijs van 50 cent per k.g. verkocht werd. De maximumprijs voor witlof bedroeg dien dag 38 cent per k.g.

Het was mij bekend, dat de eigenaar van dezen ~~groenex~~ aardappelenwinkel, J. M. Sanou, al geruimen tijd uitgeschakeld is voor een groentetoewijzing.

Ik hoorde hierover Marinus Josephus Sanou, geboren te Amsterdam, 27 Augustus 1889, van beroep handelaar in aardappelen en wonende te Amsterdam, Lijnbaansgracht 36, 1e etage. Hij verklaarde mij: "Ik heb dit witlof buiten de Centrale Markt om van een mij onbekenden persoon tegen den prijs van 40 cent per k.g. gekocht. Ik heb geen groentetoewijzing meer."

Sanou is georganiseerd bij de Stichting ter behartiging van de Nederl. Detailhandel in aardappelen "CENTRAAL BELANG" onder no. 8433.

In de ruimte gelegen achter den winkel trof ik een kist uien en 2 kisten appelen (goudrenetten) aan. Dit was volgens verklaring van Sanou voor "eigen eten".

Ik, rapporteur, heb Sanou proces-verbaal aangezegd terzake overtreding van art. 6 van het Prijsbeheerschingsbesluit, juncto art. 1 van ~~het~~ de Prijzenbeschikking 1941, Groenten, Fruit en Vroege Aardappelen.

Ik voeg hier aan nog aan toe, dat Sanou eenigen tijd geleden voor een dergelijke overtreding een waarschuwing heeft gehad.

[Handgeschreven in de linker marge:] f van mij [paraaf]

Waarvan dit rapport te Amsterdam op 24 December 1943

De Ambtenaar voornoemd,
[Handtekening: J.H. de Grebber]

Aan
Den Heer Directeur van het Markwezen
A L H I E R.

--- Het document betreft een inspectieverslag van de Dienst van het Markwezen over een prijsdelict vlak voor Kerstmis 1943. De belangrijkste bevindingen zijn:

1. Prijsopdrijving: Er werd witlof verkocht voor 50 cent per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs 38 cent was. Dit is een overschrijding van ruim 30%.
2. Illegale inkoop: De verdachte (Sanou) bekent dat hij de waar "buiten de Centrale Markt om" heeft ingekocht voor 40 cent (dus al boven de toegestane consumentenprijs). Dit wijst op het omzeilen van de officiële distributiekanalen.
3. Ontbrekende vergunning: De winkelier had geen 'groentetoewijzing' meer, wat betekent dat hij officieel geen groenten meer mocht verkopen, vermoedelijk door eerdere sancties.
4. Recidive: De ambtenaar merkt expliciet op dat Sanou al eerder een waarschuwing had gekregen voor een soortgelijk vergrijp, wat de ernst van de zaak voor de rechter/directie verzwaart.
5. Vermeende voorraad voor eigen gebruik: De aanwezigheid van uien en appels achter de winkel wordt door Sanou afgedaan als eigen consumptie, een veelgebruikt excuus om verdenking van verdere zwarte handel te ontwijken.

--- Dit rapport is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er een enorme schaarste aan voedsel en goederen. Om inflatie en woekerprijzen te voorkomen, stelde de bezetter (via Nederlandse uitvoeringsorganen zoals de Dienst van het Markwezen) strikte maximumprijzen vast en werd de handel streng gereguleerd via een distributiestelsel.

Handelaren die zich niet aan de prijzen hielden of goederen buiten de officiële markten om inkochten (de 'zwarte markt'), riskeerden zware straffen, variërend van boetes en intrekking van hun vergunning tot gevangenisstraf. De "Prijzenbeschikking 1941" vormde de wettelijke basis voor dit toezicht. De genoemde "Stichting Centraal Belang" was een door de overheid erkende organisatie voor de aardappelhandel, die toezag op de naleving van de sectorale regels binnen de 'nieuwe orde'.