Archief 745
Inventaris 745-398
Pagina 172
Dossier 100
Jaar 1943
Stadsarchief

Getypt verslag/jaarverslag (doorslag of origineel op officieel papier).

Origineel

Getypt verslag/jaarverslag (doorslag of origineel op officieel papier). - 7 -

~~AAN~~ afslag gevoerde en dus van gemeentewege verkochte visch bedroeg f. 1.168.514,33 (v.j. f. 159.170,86)
Aan heffingen op den verkoop van visch werd ontvangen: f. 27.758,38 (v.j. f. 5.212,26).
~~Aan~~ aanvoergelden op het buitenterrein werd ontvangen f. 2.072,47 (v.j. f. 5.719,19).
Aan entreegelden werd ontvangen f. 919. (v.j. f. 954,50)
Ter afsluiting van de in October van het vorige verslagjaar getroffen voorloopige maatregelen in zake verplichte leveringen door grossiers van bepaalde hoeveelheden visch werd na gepleegd overleg tusschen het Gemeentebestuur en de Nederlandsche Visscherijcentrale op 18 Mei een definitieve verdeelregeling voor aal en overige soorten zoetwatervisch en garnalen aan den afslag te dezer stede ingevoerd.
Door de Nederlandsche Visscherijcentrale werd het "Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941" uitgevaardigd, houdende bepalingen in zake den aanvoer, verdeeling en verkoop van de visch te dezer stede. Met de uitvoering hiervan werd de Dienst belast.
De toewijzingen visch voor de straathandelaren en winkeliers, welker namen voorkwamen op vooraf vanwege de Nederlandsche Visscherijcentrale goedgekeurde verdeellijsten, werden vastgesteld in overleg met een door genoemde Centrale ingestelde verdeelingscommissie, waarin vertegenwoordigers uit den kleinhandel zitting hebben, waarvan het voorzitterschap en het secretariaat werden waargenomen respectievelijk door den Inspecteur en den Bureauchef van het Marktwezen.
Ingevolge het bepaalde in ART 7 van het Tweede Uitvoeringsbesluit werden op voorstel van den Dienst bij besluit van den Burgemeester diverse plaatsen aangewezen, onder anderen op de markten als verkoopplaatsen voor visch. De straathandelaren, welke hun visch gewoonlijk in de stad uitventten, werden verplicht de visch thans op één dezer markten, op welke hun door den Dienst een plaats werd aangewezen, te verkoopen onder voortdurende controle van personeel van het Marktwezen. Door dezen maatregel werd een goede controle op den straatverkoop verkregen.
Naast deze marktverkoop zijn door den Burgemeester in zijn bovengenoemd Besluit eveneens voor den verkoop van visch aangewezen vischwinkels en vischhallen te Amsterdam.
De controle op dezen verkoop, welke uiteraard moeilijker is, geschiedt in hoofdzaak door ambtenaren van den Centralen Controle Dienst.
In verband met de invoering van maximum-prijzen voor zeevisch bij besluit van den Secretaris-Generaal van het Departement voor Landbouw en Visscherij werd zeevisch ingevolge het bepaalde in het Tweede Uitvoeringsbesluit met ingang van 20 Augustus, in de verdeeling aan den afslag opgenomen eveneens volgens de hierboven geschetste regeling voor de verdeeling van aal en zoetwatervisch.
De verdeeling van zeevisch bracht een wijziging in de heffing der afslaggelden; deze werd door genoemden Secretaris-Generaal voor alle in de verdeeling opgenomen afslagen gesteld op 2% (de heffing bedroeg 5%). Voorstellen om de Verordening op de Heffing hiermede in overeenstemming te brengen werden gedaan, aangezien deze verlaagde heffing ook reeds bestond voor de zoetwatervisch en garnalen, waartoe reeds eerder door het Gemeentebestuur machtiging was verleend.
Ten slotte werd met ingang van 15 October de gerookte visch, welke tot nu toe nog vrij aan het buitenterrein werd aangevoerd, in de verdeelregeling opgenomen.
De aanvoer en verdeeling van mosselen aan den afslag bleef geschieden via een uit den handel gevormde combinatie in samenwerking met de Nederlandsche Visscherijcentrale. * Economische verschuiving: De enorme stijging van de omzet aan de afslag (van ca. f 159.000 naar f 1,1 miljoen) duidt op een centralisatie van de handel. Waar vis voorheen wellicht buiten de officiële kanalen om ging, dwong de bezetter nu alles via de gemeentelijke afslag om controle te houden over de voedselvoorziening.
* Centralisatie en bureaucratie: De tekst illustreert de overgang van een vrije markt naar een strak gereguleerde distributie-economie. De "Nederlandsche Visscherijcentrale" (een crisisorgaan) neemt de regie over van de vrije handel.
* Controlemechanismen: Er is sprake van een dubbele controlestructuur: het Amsterdamse Marktwezen controleert de fysieke markten, terwijl de "Centralen Controle Dienst" (CCD) de winkels controleert. Dit wijst op de strijd tegen de zwarte handel.
* Inperking van vrijheid: Straathandelaren ("venters") verliezen hun mobiliteit; zij worden gedwongen op vaste plekken op markten te staan ("verplicht de visch thans op één dezer markten... te verkoopen") om toezicht te vergemakkelijken.
* Prijsbeheersing: De introductie van maximum-prijzen door de Secretaris-Generaal toont de directe bemoeienis van de overheid met de dagelijkse kosten van levensonderhoud tijdens de schaarste. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze jaren werd de voedselvoorziening volledig gecentraliseerd onder auspiciën van het Departement van Landbouw en Visscherij. De "Nederlandsche Visscherijcentrale" werd opgericht om de visvangst en -distributie te beheersen, mede omdat vis een cruciale proteïnebron was nu vlees schaars werd.

Het "Visscherijbesluit 1941" vormde de juridische basis voor deze ingrepen. Amsterdam, als grote stad met een belangrijke afslag, speelde een sleutelrol in de distributie naar de burgerbevolking. De genoemde datum van 20 augustus (waarschijnlijk 1941 of 1942) markeert het moment dat ook zeevisch volledig in het distributiesysteem (de bonnen/toewijzingen) verdween. De CCD, die in de tekst genoemd wordt, stond in die tijd bekend als een gevreesde instantie die streng optrad tegen prijsopdrijving en illegale handel.

Samenvatting

  • Economische verschuiving: De enorme stijging van de omzet aan de afslag (van ca. f 159.000 naar f 1,1 miljoen) duidt op een centralisatie van de handel. Waar vis voorheen wellicht buiten de officiële kanalen om ging, dwong de bezetter nu alles via de gemeentelijke afslag om controle te houden over de voedselvoorziening.
  • Centralisatie en bureaucratie: De tekst illustreert de overgang van een vrije markt naar een strak gereguleerde distributie-economie. De "Nederlandsche Visscherijcentrale" (een crisisorgaan) neemt de regie over van de vrije handel.
  • Controlemechanismen: Er is sprake van een dubbele controlestructuur: het Amsterdamse Marktwezen controleert de fysieke markten, terwijl de "Centralen Controle Dienst" (CCD) de winkels controleert. Dit wijst op de strijd tegen de zwarte handel.
  • Inperking van vrijheid: Straathandelaren ("venters") verliezen hun mobiliteit; zij worden gedwongen op vaste plekken op markten te staan ("verplicht de visch thans op één dezer markten... te verkoopen") om toezicht te vergemakkelijken.
  • Prijsbeheersing: De introductie van maximum-prijzen door de Secretaris-Generaal toont de directe bemoeienis van de overheid met de dagelijkse kosten van levensonderhoud tijdens de schaarste.

Historische Context

Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze jaren werd de voedselvoorziening volledig gecentraliseerd onder auspiciën van het Departement van Landbouw en Visscherij. De "Nederlandsche Visscherijcentrale" werd opgericht om de visvangst en -distributie te beheersen, mede omdat vis een cruciale proteïnebron was nu vlees schaars werd.

Het "Visscherijbesluit 1941" vormde de juridische basis voor deze ingrepen. Amsterdam, als grote stad met een belangrijke afslag, speelde een sleutelrol in de distributie naar de burgerbevolking. De genoemde datum van 20 augustus (waarschijnlijk 1941 of 1942) markeert het moment dat ook zeevisch volledig in het distributiesysteem (de bonnen/toewijzingen) verdween. De CCD, die in de tekst genoemd wordt, stond in die tijd bekend als een gevreesde instantie die streng optrad tegen prijsopdrijving en illegale handel.

Kooplieden in dit dossier 100

Aal en paling Waterlooplein 1.954 1/2
Aal en paling Waterlooplein 154.200
Aal en paling Waterlooplein 1.025
Aandeel huur hoofdkantoor Waterlooplein
Aankoop kisten Waterlooplein
Aantal auto’s (mosselen) Waterlooplein ---
Aantal vaartuigen Waterlooplein 54
Aantal vaartuigen Waterlooplein 77
Aantal wagons (mosselen) Waterlooplein ---
Aardap.: Waterlooplein 216.830.550
Aardap.: Waterlooplein 216.830.830
W. Fruithof Waterlooplein 550
Aard.gr.fruit Waterlooplein 173
Aard.gr.fruit Waterlooplein -359
Aard.gr.fruit Waterlooplein -172
Afschrijving dubieuze debiteuren Waterlooplein
Afschrijving dubieuze debiteuren Waterlooplein
Afschrijving overeenkomende met de verplichte aflossing op leeningen Waterlooplein 02
Afschrijving, overeenkomende met de verplichte aflossing op leeningen Waterlooplein
Af te dragen Loonbelasting Waterlooplein
Af te dragen Loonbelasting Waterlooplein 84
A. Cuypstraat Waterlooplein 15.456
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 15.456
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9816 / 15.456
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6