Archiefdocument
Origineel
– 9 –
groenten, fruit en bloemen (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 107).
Met ingang van 16 Juni werd de Beethovenstraat tusschen Brahmsstraat en de Euterpestraat aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkten, uitsluitend voor den verkoop van levensmiddelen (Gemeenteblad afd. 3. volgno 70).
In verband met maatregelen van de bezettende macht werd het zandterrein aan het Minervaplein, begrensd door de Rubensstraat en de Minervalaan, met ingang van 20 Juni, aangewezen als hulpmarkt uitsluitend voor Joodsche verkoopers, koopers en bezoekers, met dien verstande, dat op deze markt alleen groenten en nader aan te wijzen levensmiddelen ter markt mogen worden gebracht (Gemeenteblad 1942 afd. 3 Volgno. 71).
De opbrengst aan marktgeld op de algemeene dagmarkten bedroeg: f. 61.863.— (v.j. f. 71.489,45)
Deze mindere opbrengst is voornamelijk een gevolg van de maatregelen door de bezettende macht in verband met de buitengewone omstandigheden genomen.
Het hieronder volgende staatje geeft een overzicht van de in 1941 en 1942 ingenomen plaatsen.
| Markten | half-jaar-plaatsen | week-plaatsen | dag-plaatsen | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1941 | 1942 | 1941 | 1942 | 1941 | 1942 | |
| Nieuwmarkt | 6 | 5 | 2.935 | 2.095 | 3.158 | 12.457 |
| Waterlooplein | 20 | 3 | 7.040 | 5.863 | 9.960 | 2.039 |
| Dapperstraat | 70 | 52 | 4.150 | 2.878 | 6.047 | 3.532 |
| Albert Cuypstraat | 31 | 33 | 13.533 | 10.162 | 15.456 | 9.816 |
| Ten Katestraat | 30 | 28 | 8.596 | 6.450 | 5.754 | 7.029 |
| Lindengracht | 53 | 44 | 8.605 | 7.062 | 8.665 | 3.484 |
| Joubertstraat | — | 3 | 299 | 4.264 | 290 | 227 |
| Gaaspstraat | — | 3 | 1.267 | 10.111 | 1.685 | 4.274 |
| Beethovenstraat | — | — | — | 256 | — | — |
| Minervaplein | — | — | — | 485 | — | — |
| Jan Evertsenstraat | — | — | — | 1.029 | — | 2.129 x |
| Mosplein | — | — | — | 610 | — | 1.894 x |
| Stadionplein | — | — | — | 284 | — | — |
| Totaal: | 210 | 171 | 47.389 | 51.549 | 54.684 | 46.881 |
| (handgeschreven) | 964 | 3669 |
x In deze cijfers zijn ook begrepen de dagplaatsen ingenomen op de weekmarkt.
III. WEEKMARKTEN.
Boom- en Bloemenmarkt.
Met ingang van 21 September wordt deze markt bij wijze van proef dagelijks gehouden in plaats van 3 dagen per week. Een belemmering hiervoor vormde tot nu toe de verkeersbezwaren, welke onder de huidige omstandigheden echter niet meer gelden. De Singel (Zuidzijde), tusschen de Wijde Heisteeg en het Muntplein, werd daartoe voor den tijd van een jaar, aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de Boom- en Bloemenmarkt en wel op Dinsdag, Donderdag en Zaterdag (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 95).
De opbrengst aan marktgeld bedroeg f. 1.540,75 (v.j. f. 1.437,85). * **Segregatie:** Het document is een directe getuige van de uitsluiting van Joden tijdens de bezetting. De vermelding van het Minervaplein als hulpmarkt "uitsluitend voor Joodsche verkoopers, koopers en bezoekers" markeert de invoering van gesegregeerde markten in Amsterdam (juni 1941/1942).
- Verschuivingen in statistieken: De tabel toont een drastische afname van het aantal dagplaatsen op het Waterlooplein (van 9.960 naar 2.039). Aangezien dit een van oudsher Joodse markt was, weerspiegelt dit de razzia's, beperkingen en deportaties.
- Financiële impact: Er wordt expliciet vermeld dat de lagere opbrengst (een daling van bijna 10.000 gulden) het gevolg is van "maatregelen door de bezettende macht".
- Administratieve continuïteit: Ondanks de oorlogssituatie gaat de bureaucratische verslaglegging van de gemeente Amsterdam door, inclusief gedetailleerde statistieken en verwijzingen naar officiële Gemeentebladen. Dit document dateert uit het dieptepunt van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. In 1941 en 1942 intensiveerde de Duitse bezetter de vervolging van de Joodse bevolking. Een van de maatregelen was de isolatie van Joden uit het openbare leven. Vanaf juli 1941 mochten Joden alleen nog op aangewezen markten kopen en verkopen. De in de tekst genoemde locaties (Minervaplein, Gaaspstraat, Joubertstraat) werden aangewezen als 'Joodse markten'. De Beethovenstraat werd daarentegen juist ingericht voor de niet-Joodse bevolking. De genoemde "Euterpestraat" (nu de Gerrit van der Veenstraat) was berucht omdat daar het hoofdkwartier van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung en de SD gevestigd waren.