1942 (met vergelijkingen naar 1941). - 9 -

groenten, fruit en bloemen (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 107).

Met ingang van 16 Juni werd de Beethovenstraat tusschen Brahmsstraat en de Euterpestraat aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkten, uitsluitend voor den verkoop van levensmiddelen (Gemeenteblad afd.3. volgno 70).

In verband met maatregelen van de bezettende macht werd het zandterrein aan het Minervaplein, begrensd door de Rubens-straat en de Minervalaan, met ingang van 20 Juni, aangewezen als hulpmarkt uitsluitend voor Joodsche verkoopers, koopers en bezoekers, met dien verstande, dat op deze markt alleen groenten en nader aan te wijzen levensmiddelen ter markt mogen worden gebracht (Gemeenteblad 1942 afd.3 Volgno.71).

De opbrengst aan marktgeld op de algemeene dagmarkten bedroeg: f.61.863.- (v.j. f. 71.489,45)

Deze mindere opbrengst is voornamelijk een gevolg van de maatregelen door de bezettende macht in verband met de buitengewone omstandigheden genomen.

Het hieronder volgende staatje geeft een overzicht van de in 1941 en 1942 ingenomen plaatsen.

| Markten | Aantal half-jaar-plaatsen | Aantal week-plaatsen | Aantal dag-plaatsen |
| :--- | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: |
| | 1941 | 1942 | 1941 | 1942 | 1941 | 1942 |
| Nieuwmarkt | 6 | 5 | 2.935 | 2.095 | 3.158 | 12.457 |
| Waterlooplein | 20 | 3 | 7.040 | 5.863 | 9.960 | 2.039 |
| Dapperstraat | 70 | 52 | 4.150 | 2.878 | 6.047 | 3.532 |
| Albert Cuypstraat | 31 | 33 | 13.533 | 10.162 | 15.456 | 9.816 |
| Ten Katestraat | 30 | 28 | 8.596 | 6.450 | 5.754 | 7.029 |
| Lindengracht | 53 | 44 | 8.605 | 7.062 | 8.665 | 3.484 |
| Joubertstraat | - | 3 | 299 | 4.264 | 290 | 227 |
| Gaaspstraat | - | 3 | 1.267 | 10.111 | 1.685 | 4.274 |
| Beethovenstraat | - | 1 | - | 256 | - | - |
| Minervaplein | - | - | - | 485 | - | - |
| Jan Evertsenstraat | - | - | - | 1.029 | - | 2.129 x |
| Mosplein | - | - | - | 610 | - | 1.894 x |
| Stadionplein | - | - | - | 284 | - | - |
| Totaal: | 210 | 171 | 47.389 | 51.549 | 54.684 | 46.881 |

x In deze cijfers zijn ook begrepen de dagplaatsen ingenomen op de weekmarkt.

LII. WEEKMARKTEN.

Boom- en Bloemenmarkt.

Met ingang van 21 September wordt deze markt bij wijze van proef dagelijks gehouden in plaats van 3 dagen per week. Een belemmering hiervoor vormde tot nu toe de verkeers-bezwaren, welke onder de huidige omstandigheden echter niet meer gelden. De Singel (Zuidzijde), tusschen de Wijde Heisteeg en het Muntplein, werd daartoe voor den tijd van een jaar, aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de Boom- en Bloemenmarkt en wel op Dinsdag, Donderdag en Zaterdag (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 95).

De opbrengst aan marktgeld bedroeg f. 1.540,75 (v.j. f. 1.437,85).

--- * Segregatie: Het document is een expliciet bewijs van de economische en sociale segregatie tijdens de bezetting. Er wordt direct gesproken over een markt aan het Minervaplein die "uitsluitend voor Joodsche verkoopers, koopers en bezoekers" is. Dit was onderdeel van het beleid om Joden uit het openbare leven te weren.
* Verschuivingen in Marktactiviteit: De tabel toont grote schommelingen. De daling op het Waterlooplein (van 9.960 naar 2.039 dagplaatsen) is opvallend; dit was van oudsher een markt met veel Joodse kooplieden. De enorme stijging op de Nieuwmarkt (van 3.158 naar 12.457 dagplaatsen) suggereert een concentratie van activiteiten in de buurt die toen als 'Jodenbuurt' werd aangewezen.
* Economische Impact: De tekst vermeldt een daling van de totale opbrengsten van de markten, wat direct wordt geweten aan de maatregelen van de bezetter en de "buitengewone omstandigheden" (de oorlog).
* Administratieve Precisie: Het document is zeer formeel en verwijst naar specifieke besluiten in het Gemeenteblad, wat kenmerkend is voor de manier waarop de Amsterdamse bureaucratie onder Duitse controle door bleef functioneren.

--- In 1941 en 1942 werden in Amsterdam stapsgewijs anti-Joodse maatregelen doorgevoerd. Vanaf september 1941 mochten Joden niet meer op reguliere markten komen. Er werden specifieke markten voor hen aangewezen, zoals op het Minervaplein, het Waterlooplein en in de Gaaspstraat/Joubertstraat. Deze locaties lagen vaak in of nabij de gebieden waar Joden verplicht moesten gaan wonen.

De genoemde Euterpestraat (nu de Gerrit van der Veenstraat) had een lugubere bijbetekenis tijdens de oorlog: hier was het hoofdkwartier van de Sicherheitsdienst (SD) en de Zentralstelle für jüdische Auswanderung gevestigd, die de deportaties organiseerde. De aanwezigheid van een "hulpmarkt" vlakbij in de Beethovenstraat toont aan hoe het dagelijks leven en de terreur van de bezetting geografisch heel dicht bij elkaar lagen. De uitbreiding van de Bloemenmarkt aan de Singel wordt verklaard door afnemende verkeersdrukte, aangezien er door brandstoftekorten en vorderingen bijna geen privégebruik van auto's meer was in 1942.