Archief 745
Inventaris 745-398
Pagina 300
Dossier 24
Jaar 1943
Stadsarchief

Administratief verslag / financieel overzicht.

Betreft de jaren 1941 en 1942.

Origineel

Administratief verslag / financieel overzicht. Betreft de jaren 1941 en 1942. De opbrengst aan marktgeld
bedraagt: f 61.063. - (v.j. f 71.489,45)
Deze mindere opbrengst is voorname-
lijk een gevolg van de maatregelen, door
Hoogerhand in verband met de buiten-
gewone omstandigheden, genomen.
Het hieronder volgende staatje
geeft een overzicht van de in 1941 en
1942 ingenomen plaatsen.

Bijschrift links bij tabel:
X In deze cijfers zijn ook begrepen de dagplaatsen ingenomen op de vischmarkt.

Tabel:

Markten half-jaarplaatsen (1942 / 1941) weekplaatsen (1942 / 1941) dagplaatsen (1942 / 1941)
Nieuwmarkt......... 5 / 6 2095 / 2.935 12457 / 3.158
Waterlooplein ........ 3 / 20 5863 / 7.040 2039 / 9.960
Dapperstraat ........ 52 / 70 2878 / 4.150 3532 / 6.047
Albert Cuypstraat .... 33 / 31 10162 / 13.533 9816 / 15.456
Ten Katestraat ....... 28 / 30 6450 / 8.596 7029 / 5.754

Doorgehaalde tekst onderaan:
[...] met het oog op de bijzondere omstandigheden.
Dit bracht de wenschelijkheid met
zich mede een regeling te treffen
met de pachters. Op een andere basis
dan vorige jaren was geschied, toen
een vooraf vastgesteld bedrag als ver-
goeding aan de pachters werd uitgekeerd,
overeengekomen werd derhalve, dat
ditmaal de ophaal zou geschieden voor
risico van de gemeente, d.w.z. dat de
kosten aan den ophaal verbonden voor
haar rekening komen, [...] Het document toont een duidelijke daling in de marktopbrengsten tussen 1941 en 1942 (van ruim 71.000 naar 61.000 gulden). De tekst wijst de "maatregelen door Hoogerhand" (de Duitse bezetter) aan als hoofdoorzaak.

Bijzonder opvallend zijn de verschuivingen in de tabel:
* Waterlooplein: Het aantal dagplaatsen keldert van 9.960 naar 2.039. Dit is een direct gevolg van de deportatie en uitsluiting van de Joodse bevolking, voor wie deze markt het centrum vormde.
* Nieuwmarkt: Hier is juist een enorme stijging in dagplaatsen te zien (van 3.158 naar 12.457), wat mogelijk duidt op een verschuiving van de handel of specifieke toewijzingen onder het nieuwe regime.
* Pachters: De doorgehaalde tekst bespreekt een wijziging in de financiële afwikkeling met de marktpachters. Vanwege de onzekere tijden nam de gemeente het financiële risico van de inning over, in plaats van te werken met een vast bedrag voor de pachters. Dit document stamt uit 1942, het jaar waarin de anti-Joodse maatregelen van de bezetter in Amsterdam hun dieptepunt bereikten. Markten waren strikt gereguleerd: Joodse kooplui werden geweerd en later gedeporteerd, en er ontstonden speciale "Joodse markten" (zoals kortstondig op het Waterlooplein en de Gaaspstraat). De term "buitengewone omstandigheden" is het ambtelijke eufemisme voor de staat van oorlog en bezetting. De daling in staanplaatsen en opbrengsten weerspiegelt de toenemende schaarste, de uitsluiting van bevolkingsgroepen en de economische ontwrichting van de stad.

Samenvatting

Het document toont een duidelijke daling in de marktopbrengsten tussen 1941 en 1942 (van ruim 71.000 naar 61.000 gulden). De tekst wijst de "maatregelen door Hoogerhand" (de Duitse bezetter) aan als hoofdoorzaak.

Bijzonder opvallend zijn de verschuivingen in de tabel:
* Waterlooplein: Het aantal dagplaatsen keldert van 9.960 naar 2.039. Dit is een direct gevolg van de deportatie en uitsluiting van de Joodse bevolking, voor wie deze markt het centrum vormde.
* Nieuwmarkt: Hier is juist een enorme stijging in dagplaatsen te zien (van 3.158 naar 12.457), wat mogelijk duidt op een verschuiving van de handel of specifieke toewijzingen onder het nieuwe regime.
* Pachters: De doorgehaalde tekst bespreekt een wijziging in de financiële afwikkeling met de marktpachters. Vanwege de onzekere tijden nam de gemeente het financiële risico van de inning over, in plaats van te werken met een vast bedrag voor de pachters.

Historische Context

Dit document stamt uit 1942, het jaar waarin de anti-Joodse maatregelen van de bezetter in Amsterdam hun dieptepunt bereikten. Markten waren strikt gereguleerd: Joodse kooplui werden geweerd en later gedeporteerd, en er ontstonden speciale "Joodse markten" (zoals kortstondig op het Waterlooplein en de Gaaspstraat). De term "buitengewone omstandigheden" is het ambtelijke eufemisme voor de staat van oorlog en bezetting. De daling in staanplaatsen en opbrengsten weerspiegelt de toenemende schaarste, de uitsluiting van bevolkingsgroepen en de economische ontwrichting van de stad.

Locaties

Amsterdam (betreft markten zoals de Nieuwmarkt en Waterlooplein).

Kooplieden in dit dossier 100

Aal en paling Waterlooplein 1.954 1/2
Aal en paling Waterlooplein 154.200
Aal en paling Waterlooplein 1.025
Aandeel huur hoofdkantoor Waterlooplein
Aankoop kisten Waterlooplein
Aantal auto’s (mosselen) Waterlooplein ---
Aantal vaartuigen Waterlooplein 54
Aantal vaartuigen Waterlooplein 77
Aantal wagons (mosselen) Waterlooplein ---
Aardap.: Waterlooplein 216.830.550
Aardap.: Waterlooplein 216.830.830
W. Fruithof Waterlooplein 550
Aard.gr.fruit Waterlooplein 173
Aard.gr.fruit Waterlooplein -359
Aard.gr.fruit Waterlooplein -172
Afschrijving dubieuze debiteuren Waterlooplein
Afschrijving dubieuze debiteuren Waterlooplein
Afschrijving overeenkomende met de verplichte aflossing op leeningen Waterlooplein 02
Afschrijving, overeenkomende met de verplichte aflossing op leeningen Waterlooplein
Af te dragen Loonbelasting Waterlooplein
Af te dragen Loonbelasting Waterlooplein 84
A. Cuypstraat Waterlooplein 15.456
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 15.456
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 9816 / 15.456
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6