Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam.
Origineel
Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 13 januari 1943. De Directeur der Afdeeling Arbeidszaken (namens deze: Wiethoff). Het Hoofd van den Dienst (C.S. Stadhuis, Amsterdam). No. 80/15/1 M. 1943 4/19 * Administratieve controle: Het document toont de bureaucratische nauwkeurigheid van de gemeente Amsterdam tijdens de bezetting. Er wordt gedetailleerde informatie gevraagd over diverse personeelscategorieën (intellectuelen, schoonmaaksters, reservisten).
* Sociale zekerheid in oorlogstijd: De brief refereert aan de Invaliditeitswet en de Vereveningheffing-1941. De vereveningheffing was een belasting die door de bezetter werd ingevoerd om de sociale lasten te "harmoniseren" met het Duitse systeem, maar diende in feite vaak om oorlogsuitgaven te dekken.
* Registratie van collaborateurs: Meest opvallend is punt f. De gemeente vraagt expliciet om de namen van ambtenaren die dienst hebben genomen bij pro-Duitse militaire organisaties zoals de Waffen-SS en het NSKK (Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps). Het feit dat er gevraagd wordt naar "genoten verlofdagen" en uitgekeerd loon, suggereert dat deze personen hun aanstelling bij de gemeente behielden of financieel gefaciliteerd werden terwijl zij voor de vijand dienden.
* Terminologie: Het gebruik van "werklooze Intellectueelen" verwijst naar een specifieke regeling uit de crisisjaren (1933) die blijkbaar in 1942 nog steeds administratief relevant was. Dit document dateert van januari 1943, een cruciale fase in de Tweede Wereldoorlog (vlak voor de Duitse nederlaag bij Stalingrad). In Nederland was de gelijkschakeling van het overheidsapparaat in volle gang. De Amsterdamse gemeenteadministratie werkte onder toezicht van de bezetter en de pro-Duitse burgemeester E.J. Voûte.
De gevraagde informatie in punt f is illustratief voor de institutionele medewerking aan de registratie van vrijwilligers voor de oostfrontstrijd en andere Duitse legeronderdelen. Het document is een belangrijk bewijsstuk voor historisch onderzoek naar de houding van de gemeentelijke bureaucratie ten opzichte van collaborerende werknemers. De ondertekenaar "Wiethoff" was een hoge ambtenaar binnen de sociale sector van de gemeente.
Samenvatting
- Administratieve controle: Het document toont de bureaucratische nauwkeurigheid van de gemeente Amsterdam tijdens de bezetting. Er wordt gedetailleerde informatie gevraagd over diverse personeelscategorieën (intellectuelen, schoonmaaksters, reservisten).
- Sociale zekerheid in oorlogstijd: De brief refereert aan de Invaliditeitswet en de Vereveningheffing-1941. De vereveningheffing was een belasting die door de bezetter werd ingevoerd om de sociale lasten te "harmoniseren" met het Duitse systeem, maar diende in feite vaak om oorlogsuitgaven te dekken.
- Registratie van collaborateurs: Meest opvallend is punt f. De gemeente vraagt expliciet om de namen van ambtenaren die dienst hebben genomen bij pro-Duitse militaire organisaties zoals de Waffen-SS en het NSKK (Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps). Het feit dat er gevraagd wordt naar "genoten verlofdagen" en uitgekeerd loon, suggereert dat deze personen hun aanstelling bij de gemeente behielden of financieel gefaciliteerd werden terwijl zij voor de vijand dienden.
- Terminologie: Het gebruik van "werklooze Intellectueelen" verwijst naar een specifieke regeling uit de crisisjaren (1933) die blijkbaar in 1942 nog steeds administratief relevant was.
Historische Context
Dit document dateert van januari 1943, een cruciale fase in de Tweede Wereldoorlog (vlak voor de Duitse nederlaag bij Stalingrad). In Nederland was de gelijkschakeling van het overheidsapparaat in volle gang. De Amsterdamse gemeenteadministratie werkte onder toezicht van de bezetter en de pro-Duitse burgemeester E.J. Voûte.
De gevraagde informatie in punt f is illustratief voor de institutionele medewerking aan de registratie van vrijwilligers voor de oostfrontstrijd en andere Duitse legeronderdelen. Het document is een belangrijk bewijsstuk voor historisch onderzoek naar de houding van de gemeentelijke bureaucratie ten opzichte van collaborerende werknemers. De ondertekenaar "Wiethoff" was een hoge ambtenaar binnen de sociale sector van de gemeente.