14 april 1943. H.G. Reitsma, Leider Dienst Pers en Propaganda. Dienst Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. [Briefhoofd]
HET NEDERLANDSCHE ARBEIDSFRONT
PROVINCIAAL BUREAU NOORD-HOLLAND

No. 84/37/1^6 M. 1943 17/y [handgeschreven in blauwpotlood/inkt]
[Rechtsboven handgeschreven in rood:] Spoed! M. Reitsma bespreken

Postgiro 170755
ten name van
Provinciaal Bureau
Noord-Holland

Aan den Dienst Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14
A M S T E R D A M.

Nummer: 38739
Dienst: Pers en Prop
Dictaat: R/HJ.

AMSTERDAM, 14 April 1943.
Prins Hendrikkade 49-51, Telefoon 31770 (4 lijnen)

Mijnheer,
Hiemede bevestig ik, dat op 30 April a.s. om 9.00 uur een bedrijfsbijeenkomst zal worden gehouden van het Nederlandsche Arbeidsfront met de Gefolgschaft van Uw Dienst.
Ik verzoek U beleefd ervoor te willen zorg dragen, dat de menschen tijdig aanwezig zijn, opdat de bijeenkomst zonder vertragingen kan beginnen.
Ik zou het op hoogen prijs stellen indien de Betriebsführer een kort woord zou willen spreken, ter inleiding van den Arbeidsfrontspreker, terwijl de sociale voorman dan het slotwoord zal spreken.
In het vertrouwen, dat deze bijeenkomst naar genoegen zal verloopen, teeken ik
hoogachtend,

HET NEDERLANDSCHE ARBEIDSFRONT;
Provinciaal Bureau Noord-Holland;
Leider Dienst Pers en Propaganda:

[Signatuur/Handtekening]
(H. G. Reitsma.)

[Handgeschreven aantekening linksonder:]
Routine
bezoek
Besproken met
Postma 27-4-43
v.

[Onderrand]
DRINGEND VERZOEK OP UW ANTWOORD TE VERMELDEN: [pijl] Dienst Pers en Prop R/HJ. No. 38739 Dit document is een officiële correspondentie van het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF), de door de Duitse bezetter ingestelde eenheidsvakbond. De brief betreft de organisatie van een verplichte bijeenkomst voor het personeel van de Amsterdamse Dienst Marktwezen.

Opvallend is het doordringen van het nationaalsocialistische jargon in het Nederlandse ambtelijke taalgebruik:
* Gefolgschaft: De nationaalsocialistische term voor het personeel, die een hiërarchische trouw aan de leider suggereert.
* Betriebsführer: De term voor de directeur of bedrijfsleider, passend binnen het 'Führerprinzip' op de werkvloer.
* Sociale voorman: Een vertrouwenspersoon van het NAF binnen een bedrijf, belast met de ideologische begeleiding van het personeel.

De toon is formeel-zakelijk maar dwingend. De handgeschreven notitie onderaan geeft aan dat er kort voor de bijeenkomst (op 27 april) nog overleg is geweest met een zekere Postma, mogelijk een contactpersoon bij de Dienst Marktwezen. Het document dateert uit het voorjaar van 1943, een periode van verharding tijdens de Duitse bezetting. Het NAF was in 1942 opgericht na de gelijkschakeling van de vakbonden en werd door de meeste Nederlandse arbeiders met argwaan of openlijke vijandigheid bekeken.

De genoemde datum, 30 april 1943, is historisch zeer relevant. Het was de verjaardag van prinses Juliana, een dag waarop de bezetter extra beducht was voor uitingen van verzet. Cruciaal is echter dat op precies deze dag de April-meistakingen uitbraken als reactie op de bekendmaking dat Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap moesten. Het is zeer waarschijnlijk dat de hier aangekondigde bijeenkomst van het NAF bij de Dienst Marktwezen (gevestigd bij de Centrale Markthallen) verstoord werd of samenviel met de beginnende stakingsonrust in Amsterdam. De Dienst Marktwezen was bovendien een vitale schakel in de voedselvoorziening van de stad.