Getypte brief 4 mei 1943 Onbekend (waarschijnlijk hoofd van een gemeentelijke dienst, mogelijk Marktwezen). extra
VD/SV

8a/40/3 M.
4 Mei 1943.

Krijgsgevangen.

den Heer Wethouder
voor de Arbeidszaken,
A l h i e r.

Naar aanleiding van Uw circulaire d.d. 3 Mei jl. No. 730 Arb. en 730 c Arb. 1943 heb ik de eer U in bijlage dezes een opgave in duplo te zenden van de ambtenaren, werkzaam bij mijn Dienst, die als krijgsgevangen moeten worden beschouwd.
Van deze ambtenaren moet de bureauchef H.A. van Duinhoven, geboren 20 Juni 1910, wonende Stuyvesantstraat 10 I, Amsterdam-West, militaire rang: korporaal-registrator (administratief) als volstrekt onmisbaar voor den dienst worden beschouwd. Hij is belast met de leiding van het bureau, van de afdeeling personeelszaken, loonadministratie, terwijl hij de rechterhand is van de directie. Hij schrijft alle dienstcorrespondentie en is, in verband met het feit, dat hij in dienstjaren een van de oudste ambtenaren van het Marktwezen is, een waardevolle adviseur in alle dienstaangelegenheden. In de vischregeling voor de stad Amsterdam heeft hij onder andere een zeer werkzaam aandeel.
Ook de overige drie ambtenaren van den Dienst zouden bezwaarlijk kunnen worden gemist in verband met het nijpende personeelsvraagstuk bij den Dienst. Ik moge in dit verband wijzen op mijn brief van 25 Februari jl. no. 43/6/2 M. inzake uitzending ambtenaren naar Duitschland, waarvan ik U hierbij afschrift doe toekomen. Na het verzenden van dezen brief zijn nog twee ambtenaren van den Dienst vertrokken namelijk een, die met een Joodsche vrouw was gehuwd en een, die dienst heeft genomen bij den Waffen S.S.
In het belang van het goed functionneeren van den Dienst, dus in het belang van de voedselvoorziening der stad, zou het ten zeerste gewenscht zijn, dat de in de bijlage genoemde krijgsgevangen zouden worden vrijgesteld. Deze brief is een dringend verzoek aan de Wethouder voor Arbeidszaken van Amsterdam om een aantal ambtenaren vrij te stellen van krijgsgevangenschap. De schrijver benadrukt de onmisbaarheid van de genoemde personen, in het bijzonder de heer H.A. van Duinhoven, voor het functioneren van de dienst (waarschijnlijk het Marktwezen) en daarmee voor de voedselvoorziening van de stad.

De tekst geeft een scherp beeld van de personele problemen bij de gemeente tijdens de bezetting. Er wordt gerefeerd aan eerdere pogingen om personeel te behouden voor de Arbeitseinsatz ("uitzending ambtenaren naar Duitschland"). Opvallend is de vermelding van twee vertrokken collega's: één die vertrok vanwege een huwelijk met een Joodse vrouw (waarschijnlijk ontslagen of gevlucht vanwege de rassenwetten) en één die zich aansloot bij de Waffen-SS. Dit illustreert de diepe verdeeldheid en de extreme keuzes waar mensen voor stonden tijdens de oorlog. De brief is gedateerd op 4 mei 1943. Dit is een cruciaal moment in de Nederlandse bezettingsgeschiedenis. Op 29 april 1943 had de Duitse bevelhebber Christiansen bevolen dat de circa 300.000 voormalige Nederlandse militairen zich opnieuw in krijgsgevangenschap moesten begeven om in Duitsland te gaan werken. Dit leidde direct tot de landelijke April-meistakingen, de grootste stakingsgolf tijdens de bezetting.

Deze brief is een directe reactie van de Amsterdamse bureaucratie op die Duitse verordening. Terwijl de bevolking staakte, probeerden afdelingshoofden via officiële weg hun personeel te beschermen door hen als "onmisbaar" aan te merken voor vitale stedelijke functies zoals de voedselvoorziening. De "vischregeling" waarover gesproken wordt, was een cruciaal onderdeel van de rantsoenering in de hongerende stad.