Officieel schrijven / Typoscript (doorslag). 4 mei 1943. 8a/40/3 M.
VD/SV

4 Mei 1943.

Krijgsgevangen.

den Heer Wethouder
voor de Arbeidszaken,
A l h i e r.

Naar aanleiding van Uw circulaire d.d. 3 Mei jl. No. 730 Arb. en 730 c Arb. 1943 heb ik de eer U in bijlage dezes een opgave in duplo te zenden van de ambtenaren, werkzaam bij mijn Dienst, die als krijgsgevangen moeten worden beschouwd.

Van deze ambtenaren moet de bureauchef H.A. van Duinhoven, geboren 20 Juni 1910, wonende Stuyvesantstraat 10 I, Amsterdam-West, militaire rang: korporaal-registrator (administratief) als volstrekt onmisbaar voor den dienst worden beschouwd. Hij is belast met de leiding van het bureau, van de afdeeling personeelszaken loonadministratie, terwijl hij de rechterhand is van de directie. Hij schrijft alle dienst-correspondentie en is, in verband met het feit, dat hij in dienstjaren een van de oudste ambtenaren van het Marktwezen is, een waardevolle adviseur in alle dienstaangelegenheden. In de vischregeling voor de stad Amsterdam heeft hij onder andere een zeer werkzaam aandeel.

Ook de overige drie ambtenaren van den Dienst zouden bezwaarlijk kunnen worden gemist in verband met het nijpende personeelsvraagstuk bij den Dienst. Ik moge in dit verband wijzen op mijn brief van 23 Februari jl. no. 43/6/2 M. inzake uitzending ambtenaren naar Duitschland, waarvan ik U hierbij afschrift doe toekomen. Na het verzenden van dezen brief zijn nog twee ambtenaren van den Dienst vertrokken namelijk een, die met een Joodsche vrouw was gehuwd en een, die dienst heeft genomen bij de Waffen S.S.

In het belang van het goed functionneeren van den Dienst, dus in het belang van de voedselvoorziening der stad, zou het ten zeerste gewenscht zijn, dat de in de bijlage genoemde krijgsgevangenen zouden worden vrijgesteld. Dit document is een dringend verzoek van een afdelingshoofd (waarschijnlijk van het Amsterdamse Marktwezen) aan de Wethouder voor de Arbeidszaken om vier ambtenaren vrij te stellen van krijgsgevangenschap.

De kernpunten van het document zijn:
1. Individuele casus: De focus ligt op bureauchef H.A. van Duinhoven. Zijn expertise in loonadministratie en zijn rol in de "vischregeling" (visdistributie) maken hem volgens de schrijver onmisbaar voor de voedselvoorziening van Amsterdam.
2. Personeelstekort: De schrijver klaagt over een nijpend tekort aan personeel. Hij noemt expliciet twee eerdere vertrekken die de precaire situatie illustreren: één ambtenaar die moest vertrekken vanwege een huwelijk met een Joodse vrouw (vermoedelijk ontslag onder druk van de bezetter of deportatie) en één die zich aansloot bij de Waffen-SS.
3. Strategisch argument: Er wordt een direct verband gelegd tussen het behoud van dit personeel en de continuïteit van de voedselvoorziening van de stad, een argument dat in oorlogstijd zwaar woog om deportatie te voorkomen. De datum van de brief, 4 mei 1943, is historisch zeer significant. Op 29 april 1943 maakte de Duitse generaal Christiansen bekend dat de leden van de voormalige Nederlandse strijdkrachten (die in 1940 naar huis waren gestuurd) opnieuw in krijgsgevangenschap moesten worden afgevoerd om in Duitsland te gaan werken.

Deze bekendmaking leidde onmiddellijk tot de April-meistakingen door heel Nederland. Werkgevers en overheidsinstanties probeerden op grote schaal hun personeel te behoeden voor deze 'Arbeitseinsatz' door ze als "onmisbaar" (vrijgesteld) aan te merken. Dit document is een direct product van die chaotische en gespannen week in mei 1943, waarin de ambtelijke molen koortsachtig probeerde werknemers uit de handen van de bezetter te houden.