Archiefdocument
Origineel
31 mei 1943. De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse visafdeling of distributiedienst). 46a/170/2 M. [Handgeschreven:] Verzonden 31/5 [Paraaf]
31 Mei 1943.
Den Heer Directeur der
Nederlandsche Visscherij
Centrale,
2e Adelheidstraat 300,
's-G r a v e n h a g e.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer no. 11929 AZ/We bericht ik U, dat F. Sterkenburg Jr. als rooker in de verdeeling te Amsterdam is opgenomen; hij ontvangt per beurt 120 ½ kg. versche aal en moet deze dan gerookt op een verkoopplaats aanvoeren.
Het komt mij vooralsnog niet gewenscht voor om de rookerij-capaciteit te Amsterdam uit te breiden, aangezien er voor de bevolking meer behoefte bestaat aan versche visch.
De familie Sterkenburg (4 personen) staat overigens te Amsterdam niet zeer gunstig aangeschreven. Eenige broers die ook in de verdeeling zijn opgenomen drijven te Hilversum nog een logement.
Bij de bokkingdistributie te dezer stede hebben zij zich ernstig misdragen, voor welk feit ik een straf-voorstel aan het Gemeente-bestuur heb gedaan. Het is te verwachten, dat als gevolg hiervan de geheele familie van de verdeeling zal worden uitgesloten.
De Directeur, * Administratieve controle: Het document toont de strikte bureaucratische controle op de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. Elke stap in de keten — van de ontvangst van 120,5 kg verse aal tot de verplichte levering van gerookte vis op een verkoopplaats — werd nauwgezet gereguleerd.
* Beleidskeuzes: De brief onthult een bewuste beleidskeuze om de "rookerij-capaciteit" niet uit te breiden. De prioriteit lag bij het voorzien van de Amsterdamse bevolking van "versche visch", wat duidt op een nijpend tekort aan basisvoedingsmiddelen.
* Sociale tucht: Een aanzienlijk deel van de brief is gewijd aan de reputatie van de familie Sterkenburg. Het feit dat hun "misdragingen" bij de bokkingdistributie kunnen leiden tot uitsluiting van de gehele familie uit de "verdeeling" (het recht om in vis te handelen), laat zien hoe economische sancties werden gebruikt als middel voor sociale en morele controle.
* Systeem van uitsluiting: De dreiging om een hele familie uit te sluiten van hun bron van inkomsten vanwege het gedrag van enkelen ("eenige broers") getuigt van het harde, collectieve straftraject dat in die periode gehanteerd werd. Dit document stamt uit het voorjaar van 1943, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds groter werd. De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) was de organisatie die onder toezicht van de bezetter de gehele vissector beheerde. Vis was een cruciaal onderdeel van het rantsoen, omdat vlees bijna niet meer verkrijgbaar was.
De termen "verdeeling" en "distributie" verwijzen naar het complexe stelsel van vergunningen en toewijzingen die nodig waren om een bedrijf in de levensmiddelensector uit te oefenen. Misstappen tegen de distributieregels, zoals hier genoemd bij de "bokkingdistributie" (gerookte haring), werden door de autoriteiten zwaar opgenomen omdat ze de precaire voedselvoorziening in de steden in gevaar konden brengen. De familie Sterkenburg wordt hier geportretteerd als onbetrouwbaar, wat in die tijd vaak voldoende was voor economische uitsluiting.