22 mei 1943 Nederlandsche Visscherijcentrale, afdeling Verdeling ('Verd.'), Den Haag NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE

AFDEELING Verd.
BETREFFENDE Visser’s Vischhandel.
'S-GRAVENHAGE, 22 Mei 1943.
BERICHT OP SCHRIJVEN
BIJ ANTWOORD VERMELDEN 13682/V/Vij.
BIJLAGEN ......... STUKS, T.W. ....................

Directie van het Marktwezen
Jan van Galenstraat 14
AMSTERDAM.

No. 46/199/1 M. 1943 26

[Links in potlood:] Beukenhof [?]

Wij ontvingen een klacht over den verkoop in den winkel van Visser’s Vischhandel, hoek 2de Oosterparkstraat en Beukenplein 8 te Amsterdam.

Volgens een mededeeling van Mevrouw J.E. Detmers, 2de Oosterparkstraat 119 II te Uwent, wenscht genoemde vischhandelaar haar, ofschoon klant zijnde, niet te verkoopen. Mevrouw vermoedt, dat de visch clandestien wordt verkocht.

In verband hiermede verzoeken wij U dezen handelaar te doen controleeren en ons het resultaat daarvan te willen laten weten.

NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
[Onleesbare handtekening, mogelijk 'MM Krikke']

[Handgeschreven toevoeging onderaan in rood potlood en blauwe inkt:]
doorzenden naar CCD
met verzoek behandelen te willen overnemen en het resultaat op de hoogte stellen
Mu.
[Rechtsonder paraaf:] Heller / S Het document is een ambtelijke correspondentie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de brief is een aangifte van een burger (Mevrouw Detmers) tegen een visboer in Amsterdam.

• De klacht: De visboer weigert een vaste klant te bedienen. In een tijd van schaarste en distributie was dit een sterke aanwijzing dat de koopwaar voor hogere prijzen "onder de toonbank" (clandestien) werd verkocht aan anderen.
• Administratieve route: De Nederlandsche Visscherijcentrale stuurt de klacht door naar de Amsterdamse Marktmeester voor controle. Opvallend is de handgeschreven instructie onderaan om de zaak door te sturen naar de CCD (Centrale Controledienst). Dit was de gevreesde opsporingsinstantie die economische delicten en zwarte handel moest bestrijden.
• Locatie: De viswinkel bevond zich op een markante plek in Amsterdam-Oost (hoek 2de Oosterparkstraat/Beukenplein). Tijdens de Tweede Wereldoorlog was voedsel in Nederland strikt op de bon. De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) werd door de bezetter ingesteld om de totale visvangst en de distributie ervan te beheersen.

Clandestiene handel was schering en inslag vanwege de tekorten, maar de straffen waren zwaar. Dit document illustreert de "verklikfase" van de oorlogseconomie: burgers die zich benadeeld voelden door winkeliers, deden beklag bij de autoriteiten. De CCD, die in de kanttekening wordt genoemd, had de bevoegdheid om voorraden in beslag te nemen en winkeliers te arresteren. Dergelijke documenten boden na de oorlog vaak inzicht in de lokale economische verhoudingen en de mate van collaboratie of verzet binnen de middenstand.