3 december 1943. De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden en De Directeur (vermoedelijk van een distributiedienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. VD/SV

46c/24/1e M.

3 December 1943.

Vischtoewijzing
F. Sterkenburg

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 19 November jl. om advies ontvangen stukken no. 945 L.M. 1943 hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat de destijds nog in leven zijnde echtgenoot van Mevrouw F. Sterkenburg-Maas, F. Sterkenburg Sr. bij Besluit van den Burgemeester d.d. 28 Mei 1943 no. 55/13 L.M.1943 voor onbepaalden tijd is uitgesloten van de vischverdeeling wegens het zich in ernstige mate misdragen bij de distributie van bokking.

F. Sterkenburg Sr. was als aalrooker in de verdeeling opgenomen en ontving uitsluitend een dubbele toewijzing levende aal.

Ook indien hij niet zou zijn gestraft, had hij, evenals alle andere rookers den geheelen zomer vrijwel geen toewijzing gekregen, aangezien alle aal ten behoeve van Weermacht en Rustungsbedrijven was gevorderd. Weliswaar zal te zijner tijd een winstuitkeering aan belanghebbenden worden verstrekt.

Doch op het moment van zijn overlijden was zijn toewijzing vervallen, omdat deze persoonlijk is en op zijn naam stond. ~~Er kan derhalve niet op worden gerekend, dat deze toewijzing binnenkort op de Weduwe zal worden overgeschreven.~~ [Handgeschreven in de marge, behorend bij de doorgehaalde tekst:] Volgens de thans gebruikelijke regeling kan er derhalve niet op worden gerekend — tenzij U anders zou beslissen — [In de tekst is ingevoegd:] vovat. ... [onleesbaar gekrabbel]

Zooals uit de stukken blijkt, is na de uitsluiting nog een bekeuring gegeven wegens aalrooken zonder vergunning. Deze aal kan niet anders dan clandestien zijn gekocht.

Aal mag door kleinhandelaren slechts worden gerookt, indien deze in het bezit zijn van een door het Bedrijfsschap voor Visscherijproducten verleende rookersvergunning. Dit is de vergunning waaromtrent in het onderhavige stuk inlichtingen worden gevraagd.

Wij geven U in overweging den Rijksdienst ter Uitvoering van de Zuiderzeesteunwet van een en ander mededeeling te doen.

De Gemeentelijke Adviseur voor \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ De Directeur,
Voedings- en Distributieaangelegen-
heden, Deze brief is een ambtelijk advies aan de wethouder van Levensmiddelen over een verzoek van de weduwe Sterkenburg-Maas. Het document schetst een streng beeld van de handhaving van distributieregels tijdens de bezetting:

• Sancties: F. Sterkenburg Sr. was officieel uitgesloten van de visverdeling omdat hij zich "misdragen" had bij de verdeling van bokking. Dit toont aan dat ordeverstoring bij distributiepunten zwaar werd bestraft.
• Persoonlijke toewijzing: De brief stelt dat de vergunning om aal te roken strikt persoonlijk was. Na het overlijden van de vergunninghouder verviel de toewijzing automatisch en werd deze niet zomaar overgedragen aan de weduwe.
• Clandestiene activiteiten: Er wordt melding gemaakt van een bekeuring voor illegaal aalroken na de officiële uitsluiting. De schrijvers concluderen dat de gebruikte aal "clandestien" (op de zwarte markt) moet zijn gekocht.

• Vorderingen: Het document bevestigt dat de Duitse bezetter (Weermacht en Rüstungsbetriebe) prioriteit had bij de voedselvoorziening; vrijwel alle aal was die zomer gevorderd. Het document dateert uit december 1943, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland dramatisch toenam.

• Distributiesysteem: De overheid controleerde nagenoeg de volledige voedselketen via een complex systeem van vergunningen, bonnen en toewijzingen. Bedrijfsschappen (zoals voor Visscherijproducten) reguleerden wie mocht produceren en verhandelen.

• Vorderingen: De melding dat vis naar de Weermacht en Rüstungsbetriebe (oorlogsindustrie) ging, is typerend voor de economische uitbuiting van Nederland. De eigen bevolking kreeg slechts wat overbleef.
• Zuiderzeesteunwet: De verwijzing naar de Rijksdienst ter Uitvoering van de Zuiderzeesteunwet is interessant. Deze wet uit 1925 was bedoeld om vissers schadeloos te stellen voor het verlies van inkomsten door de afsluiting van de Zuiderzee. Blijkbaar ontving de familie Sterkenburg mogelijk een uitkering of steun via deze wet, en de adviseurs suggereerden dat de misdragingen en clandestiene handel invloed konden hebben op deze steunverlening.
• Bokking en Aal: Gerookte vis (bokking en aal) waren belangrijke, eiwitrijke voedselbronnen, maar door de beperkte aanvoer en vorderingen waren ze object van strikte controle en een bloeiende zwarte markt.