Ambtsbericht/Brief betreffende een proces-verbaal. 23 mei 1943. Onbekend (vermoedelijk een ambtenaar van de Dienst der Marktwezen of de Crisiscontroledienst). W.L.M. (Wethouder van Levensmiddelen). [Links boven:]
Vischverdeling
spoed.

[Rechts boven:]
A’dam, 23/5 1943

[Midden:]
W. L. M.

[Links in de marge:]
48/30/1^a
[Verticale notitie:] L te doen door Justitie & t. zijner behoeve

In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een door politiepersoneel van het bureau Insulindeweg opgemaakt rapport dd. 21-5-’43 waaruit blijkt, dat de aan de drie kleinhandelaren Looyen te op de V. M. toegewezen visch is aangetroffen in een haringloods in de 2^e Atjehstraat.
De heeren Looyen hebben hun verkoopplaats in de loods in de Wagenaarstraat; zij hebben zich derhalve schuldig gemaakt aan overtreding van art. 6 van het 2^e Uitv. besluit, waarin is vermeld, dat de toegewezen visch rechtstreeks van den afslag naar de aangewezen marktplaats moet worden vervoerd.

In de verdeeling zijn opgenomen
H. J. Looyen geb. 5/10 1912, de Wittenstr. 108^II
J. Looyen geb. 30/1 1909, Sibogastr. 9
J. J. Looyen S^r geb. 7/6 1888, Huidekoperstr. 8^III

Het betreft vader en twee broers. Vader is sedert geruimen tijd zeer ernstig ziek en de twee zoons hebben toestemming om de toewijzing van hun vader op hun verkoopplaats te verkoopen.

De Looyen S^r en een zijner zoons zijn te mijner kantore door mij gehoord; zij geven toe, dat zij niet rechtstreeks naar hun verkoopplaats zijn gegaan, doch zij deelen mede, dat zij sedert jaren gewend zijn om van de V.M. via hun haringbewaarplaats, waar zich in een afgesloten bakkerskar, welke hun eigendom is, hun gewichten, bascule ed. bevinden, naar de markt te gaan. In deze loods sorteeren zij, indien noodig, ook hun visch. Aangezien zij op den bewusten dag een 2-tal kisten zeevisch hadden ontvangen, welke 2 soorten bevatte, moesten zij deze eerst sorteeren. Zij hadden de deuren van de bergplaats gesloten, omdat anders het publiek de loods binnenstroomt [doorhaling: waarvan zij] veel hinder ondervinden, omdat zij niet daar met het publiek mogen verkoopen. Zij ontkennen, dat zij op eenige wijze zouden hebben willen de voorschriften overtreden. Zij waren stellig van plan om, wanneer zij met hun karwei klaar waren, naar hun verkoopplaats te gaan. In deze brief wordt verslag uitgebracht over een vermeende economische overtreding door drie viswereld-handelaren (de familie Looyen). De politie trof hun visquota aan in een loods aan de 2e Atjehstraat, terwijl hun officiële verkooppunt in de Wagenaarstraat lag. Volgens de strikte oorlogsregelgeving (het 2e Uitvoeringsbesluit) moest vis direct van de vismarkt (V.M.) naar de toegewezen kraam worden vervoerd om tussenhandel, zwarte markt of ongecontroleerde verkoop te voorkomen.

De verdediging van de familie Looyen is pragmatisch: zij gebruiken de loods al jaren als opslag voor hun materiaal (weegschalen, karren) en als plek om gemengde kisten vis te sorteren, uit het zicht van opdringerige klanten. De brief suggereert een zekere mate van clementie of in ieder geval een getrouwe weergave van hun uitleg, waarbij wordt benadrukt dat de vader ernstig ziek is en er geen opzet was tot illegale handel. Het document dateert uit mei 1943, een periode waarin de voedselschaarste in bezet Nederland toenam en de distributieregels uiterst streng werden gehandhaafd door de Crisiscontroledienst (CCD) en de politie. "W.L.M." staat voor de Wethouder van Levensmiddelen, destijds een cruciale functie in Amsterdam voor de organisatie van de voedselvoorziening.

De vishandel was in deze jaren zwaar gereguleerd. Handelaren kregen specifieke toewijzingen op de vismarkt. Elke afwijking van de logistieke keten werd gezien als een potentieel begin van illegale handel (de "zwarte markt"). De menselijke maat (de zieke vader, de logische gewoonte om eerst materiaal op te halen) botste hier met de bureaucratische noodzaak van de bezetter en het gemeentebestuur om elke gram voedsel te controleren.