25 mei 1943. (Handgeschreven aantekeningen in de kantlijn en bovenaan zijn schuingedrukt)

extra
Mmp

vD/HB.
dest

46c/30/1a M.
1.
Vischverdeeling. 25 Mei 1943.

Mededeeling Looyen's

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een door politiepersoneel van het bureau Insulindeweg opgemaakt rapport d.d. 21 Mei 1943, waaruit blijkt, dat de aan de drie kleinhandelaren Looyen op de Vischmarkt toegewezen visch is aangetroffen in een karrenloods in de 2e Atjehstraat. De heeren Looyen hebben hun verkoopplaats in de loods in de Wagenaarstraat; zij hebben zich derhalve schuldig gemaakt aan overtreding van art. 8 van het 2e Uitvoeringsbesluit, waarin is vermeld, dat de toegewezen visch rechtstreeks van den afslag naar de aangewezen marktplaats moet worden vervoerd.

In de verdeeling zijn opgenomen:
H.J. Looyen, geboren 5-9-'12, De Wittenstraat 108 II;
J.J. Looyen, geboren 30-7-'09, Sibogastraat 9 III en
J.J. Looyen Sr., geboren 6-5-'88, Huidekooperstr. 8 III

Het betreft vader en twee broers. Vader is sedert geruimen tijd zeer ernstig ziek en de twee zoons hebben toestemming om de toewijzing van hun vader, tijdens diens ziekte en te zijnen behoeve, op hun verkoopplaats te verkoopen.

Looyen Sr. en een zijner zoons zijn te mijnen kantore door mij gehoord; zij geven toe, dat de zoons niet rechtstreeks naar hun verkoopplaats zijn gegaan, doch zij deelden mede, dat zij sedert jaren gewend zijn om van de Vischmarkt via hun karrenbergplaats, waarzzich in een afgesloten bakkerskar, welke hun eigendom is, hun gewichten bascule e.d. bevinden, naar de markt te gaan. In deze loods sorteeren zij, indien noodig, ook hun visch. Aangezien zij op den bewusten dag bij de drie kisten zeevisch een hadden ontvangen, welke 2 soorten bevatte, moesten zij deze sorteeren. Zij hadden de deuren van de bergplaats gesloten, omdat anders het publiek de loods binnenstroomt om te koopen, waarvan zij veel hinder ondervinden, omdat zij daar niet mogen verkoopen. Zij ontkennen, dat zij op eenige wijze zouden hebben willen trachten voorschriften te overtreden. Zij waren stellig van plan om, wanneer zij met hun handel klaar waren, naar hun verkoopplaats te gaan. Het document is een ambtelijk schrijven waarin een overtreding van de distributiewetgeving wordt gerapporteerd. De familie Looyen, vishandelaren in Amsterdam, werd betrapt op het sorteren van vis in een privéloods in de 2e Atjehstraat, terwijl de wet voorschreef dat vis direct van de afslag naar de officiële verkoopplaats (de loods in de Wagenaarstraat) moest worden getransporteerd.

De kern van de zaak is de strikte regulering van goederenstromen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De autoriteiten wilden hiermee voorkomen dat producten 'onder de toonbank' of op de zwarte markt verdwenen voordat ze de officiële distributiepunten bereikten. De verdediging van de familie Looyen is pragmatisch: zij gebruikten de loods al jaren als opslag voor hun materiaal (weegschalen/bascules) en om de vis te sorteren wanneer er verschillende soorten in één kist zaten. Het feit dat zij de deuren sloten om "het publiek" (hongerige Amsterdammers) buiten te houden, illustreert de schaarste en de spanningen rondom voedselvoorziening in 1943. In 1943 was de voedselschaarste in bezet Nederland groot en was het distributiestelsel uiterst rigide. Ambtenaren van de gemeente Amsterdam (zoals de Wethouder voor de Levensmiddelen) en de politie controleerden streng op naleving van de regels. De "Vischmarkt" en de genoemde straten (Wittenstraat, Sibogastraat, Huidekooperstraat) situeren dit dossier in Amsterdam-Oost en het Centrum. De familie Looyen probeerde waarschijnlijk simpelweg hun werk efficiënt te doen, maar in de bureaucratische en argwanende sfeer van de bezettingsjaren werd elke afwijking van de route gezien als een potentiële economische misdaad.