Dienstbrief van de Gemeente Amsterdam. 8 juni 1943. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen, Gemeente Amsterdam. De heer Directeur van den Dienst van het Marktwezen. [Briefhoofd]
No. 46 C / 35 / 1 M. 1943 10/6
Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal
Telefoon 43130, 43321
Men wordt verzocht, bij het antwoord nauwkeurig den datum, het nummer en de afdeeling van dezen brief te vermelden

Aan den heer Directeur van den Dienst van het Marktwezen.

Afd. M. No. 418
Bijlagen [leeg]
Uw brief: [leeg]
Datum: 8 Juni 1943.

Onderwerp:
Dienstverrichting.

[Body]
Hierbij bericht ik U, dat ik voortaan degenen die zich schuldig hebben gemaakt aan overtreding van de voorschriften inzake het koopen en verkoopen van visch, benevens degenen die zich schuldig hebben gemaakt aan ordeverstoring of diefstal op de Centrale Markt zal opgeven aan den Directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau, met het verzoek hem gedurende hun straftijd in de dienstverrichting op te laten nemen.

* Gaarne had ik, dat U, bij wijze van waarschuwing, Uw personeel hiervan mededeeling deed.

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,
[Handtekening]

[Handgeschreven aantekeningen]
* Linkermarge (diagonaal): spoed | bedrijfschef | opgave geven v. categorieën, die toegang hebben tot de C.M. [Centrale Markt] | 8 2/7 43 [Paraaf]
* Linkermarge (verticaal): ontvang. 3/7 - 43 [Paraaf]
* Rechtsmarge (in blauw omcirkeld): moet zijn verkoopers, koopers en allen die toegang hebben tot markt
* Onderaan (in rood potlood): Heer R. [naam onleesbaar] ter zake laatste alinea | (doen mededel. met personeel, de verhuurders e.a. personen op de lijn t/m)
* Onderaan (in rood potlood vervolg): Heer R. vraagt opgave welke categorieën het betreft. Zal hem nader wijzen.

--- * Kernboodschap: De brief kondigt een significante verzwaring van strafmaatregelen aan voor vergrijpen op de Centrale Markt (zoals vis-zwendel of diefstal). In plaats van reguliere straffen worden overtreders voortaan gemeld bij het Gewestelijk Arbeidsbureau voor dwangarbeid ("dienstverrichting").
* Administratief proces: De handgeschreven kanttekeningen tonen de bureaucratische verwerking. Er is sprake van haast ("spoed"). De bedrijfschef moet een lijst opstellen van wie er precies toegang heeft tot de markt, en het personeel en de handelaren moeten expliciet gewaarschuwd worden.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is formeel en autoritair, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie tijdens de bezettingsjaren.

--- * Historische context: Het document dateert uit juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de schaarste aan voedsel (waaronder vis) groot, wat leidde tot een bloeiende zwarte handel.
* De "Dienstverrichting": De term "dienstverrichting" in combinatie met het Gewestelijk Arbeidsbureau verwijst naar de Arbeitseinsatz. Overtreders van de distributiewetten werden door de bezetter en de collaborerende overheid ingezet als dwangarbeiders.
* Bestuur: De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in 1943 een politieke aanstelling die opereerde onder toezicht van de nationaalsocialistische burgemeester (E.J. Voûte). De maatregel past in het beleid van harde repressie tegen de zwarte markt en het maximaliseren van de inzet van arbeidskrachten voor de (oorlogs)economie.