Politierapport / Proces-verbaal Politie te Amsterdam.
District IV/5 oud 6e
Sectie 2e Afdeeling.

No. 46/53 a/1 M. 1943 3/9

Ondergeteekende, Cornelis Marinus Lambertus Elbersen, agent van Politie, tevens onbezoldigd veldwachter der Gemeente Amsterdam, dienstoende aan opgemeld District, verklaart hiermede, dat op 31 Augustus 1943 te omstreeks 21 uur door:
HENDRIK TER VOORT,
geboren te Amsterdam 24 October 1919, van beroep vischhandelaar, wonende Lindengracht 158-I, alhier in de vischhal in de Spaarndammerstraat No. 95, spiering is verkocht. Het waren ongeveer 10 á 12 kisten. Als koopers kunnen hiervan getuigen:

1e JACOBA SYMONS, geboren te Amsterdam, 14 April 1918, wonende Spaarndammerstraat 117 huis, alhier.

2e JOHANNA JACOBA VAN ROOY, geboren te Amsterdam, 4 Maart 1897, wonende Nova-Zemblastraat 100-II, alhier.

3e JAN RIJVOORT, geboren te Amsterdam, 6 April 1914, wonende Spaarndammerstraat 116-I, alhier.

De verkoop heeft een aanvang genomen te omstreeks 8,30 uur en alles was te omstreeks 9,15 uur namiddag verkocht.

Amsterdam 1 September 1943.
De agent van Politie.
(getekend)
C.M.L. Elbersen Dit document is een ambtelijk verslag van een geconstateerde overtreding of handelsactiviteit tijdens de Duitse bezetting. Agent Elbersen rapporteert over de verkoop van 10 tot 12 kisten spiering door de 23-jarige visboer Hendrik Ter Voort. Opvallend is de gedetailleerde registratie van de kopers (getuigen), inclusief hun geboortedata en adressen in de Spaarndammerbuurt.

De tijdsaanduiding is enigszins ambigu: er wordt gesproken over "omstreeks 21 uur" (9 uur 's avonds), terwijl de verkoop plaatsvond tussen "8,30 uur" en "9,15 uur namiddag". In de context van die tijd betekende "namiddag" vaak de periode na 12:00 uur; waarschijnlijk betreft het hier een avondverkoop (20:30u - 21:15u) die buiten de reguliere markttijden viel. In september 1943 was Nederland bezet door nazi-Duitsland. Er heerste een strikt distributiesysteem en schaarste aan voedsel. De handel in goederen zoals vis was streng gereguleerd door de Crisis Controle Dienst (CCD). Verkoop buiten de vastgestelde uren, zonder de juiste papieren of tegen zwarte marktprijzen werd zwaar bestraft als een economisch delict.

De locatie, de vismarkt aan de Spaarndammerstraat, was een belangrijk lokaal handelspunt in een volksbuurt. Dat de politie de namen van de kopers noteerde, duidt erop dat zij als getuigen (en mogelijk als mede-overtreders van de distributiewet) werden aangemerkt in een strafrechtelijk onderzoek naar illegale handel. De agent, Elbersen, vervulde een dubbelrol als regulier agent en 'onbezoldigd veldwachter', een constructie die de politie meer bevoegdheden gaf in de handhaving van de openbare orde en economische wetgeving. C.M.L. Elbersen Gemeente Amsterdam Politie