Officiële mededeling van de Gemeente Amsterdam. 12 oktober 1944 (ontvangen op 16 oktober 1944). De Wethouder voor de Levensmiddelen (W. Strak). De Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. [Linksboven in paars stempel:] Nº 1/31/1 M.1944 [met handgeschreven toevoeging:] w/lo
[Rechtsboven handgeschreven in blauw/paars:] m. i. Dei [onderstreept]

G E M E E N T E A M S T E R D A M .
M E D E D E E L I N G .
------

Alle schepen, die voor de voedsel- of kolenvoorziening van de gemeente Amsterdam in de vaart zijn of nog gebracht kunnen worden, moeten gedekt zijn door een verklaring van de Hafenüberwachungstelle Kommandant Leutnant Ossenbrücke. Deze verklaring wordt uitsluitend verleend, nadat door mij bevestigd is dat het bedoel-de schip gebruikt wordt voor het bovenvermelde doel, terwijl deze bevestiging afge-stempeld moet worden op het bureau van den Beauftragte. Deze verklaringen worden voor iedere reis afzonderlijk afgegeven.

Elke aanvrage moet, vergezeld van bijgaand formulier, nauwkeurig ingevuld, op kamer 47 Raadhuis worden ingediend. Dezerzijds wordt gezorgd voor de viseering door het Bureau Beauftragte, waarna de belanghebbende zich met deze bevestiging begeeft naar de Hafenüberwachungstelle, Westerdoksdijk No. 2 (ingang ijzeren hek naast het viaduct).

In beslag genomen of vastgehouden schepen, waar deze ook liggen, en door welke instantie ook de beslagneming of vasthouding is geschied, worden uitsluitend door Leutnant Ossenbrücke vrijgegeven. Pogingen om zonder bovengenoemde door mij af te geven bevestiging scheepsruimten vrij te krijgen, is doelloos en veroorzaakt slechts tijdverlies.

Zoodra na volbrachte reis het schip gelost is moet dit terstond aan kamer 47 gemeld worden, opdat voor verdere bevrachting ten behoeve der gemeente Amsterdam gezorgd kan worden.

[Linksonder:]
Aan den Heer Directeur v/h Marktwezen
Jan van Galenstraat 14 Alhier (W)

[Blauw kaderstempel:]
INGEKOMEN
· 16 OCT. 1944 [handgeschreven:] h
Beantw. ........................................

[Stempel uiterst linksonder:]
C.S. Stadhuis,
A'dam, 10-'44
No. 28.

[Rechtsonder:]
Amsterdam, 12 October 1944.

De Wethouder
voor de Levensmiddelen,
[Handtekening:] WStrak Dit document is een ambtelijke instructie die de strikte controle op de scheepvaart in Amsterdam tijdens de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog illustreert. Het beschrijft de bureaucratische procedure die nodig is om schepen te mogen inzetten voor de cruciale voedsel- en kolenvoorziening.

Opvallend is de verstrengeling van het Nederlandse gemeentebestuur met de Duitse bezettingsautoriteiten. Een aanvraag loopt via de wethouder, maar moet goedgekeurd worden door de Beauftragte (de Duitse civiele toezichthouder) en de Hafenüberwachungstelle (de Duitse havenbewaking). De nadruk op de absolute macht van Leutnant Ossenbrücke over in beslag genomen schepen duidt op de willekeur en de strakke militaire controle van de bezetter op transportmiddelen in die periode. De datum van het document, 12 oktober 1944, is historisch zeer significant. Dit is het begin van de Hongerwinter. Na de geallieerde opmars in het zuiden en het uitroepen van de Spoorwegstaking in september 1944, namen de Duitsers represaillemaatregelen door alle voedseltransporten naar het westen van Nederland te blokkeren.

De voedselvoorziening in Amsterdam was op dit moment kritiek. De stad was voor haar overleving bijna volledig afhankelijk van vervoer over water (binnenscheepvaart), maar de Duitsers vorderden massaal schepen voor eigen militair gebruik of hielden deze vast. Wethouder Wim Strak (een NSB'er die door de bezetter was aangesteld) probeerde met dergelijke instructies de laatste restjes logistieke capaciteit te organiseren onder nauwlettend Duits toezicht. De genoemde locatie Westerdoksdijk No. 2 was een strategisch punt bij de toegang tot het IJ en de Amsterdamse havens.