Ambtsbericht / Inspectierapport (handgeschreven). 1944 (gebaseerd op het paarse stempel "M.1944"). Een onbekende controleur (mogelijk een assistent of collega van controleur Reyenga). [Stempels linksboven: Nº 2/7/4 | M. 1944]
[Rechtsboven handgeschreven: Hhr. Inspecteur marktwezen.]

Rapport.

Naar aanleiding van de heden gehouden controle.
met controleur Reyenga, op de verkoop van aardappelen
in de Ypolder deel ik U het volgende mede.
Aan het Zijkanaal F hebben wij circa een uur
gewacht omrede er bij de boerderij van Splinter
circa een 30 tal menschen stonden te wachten tot
de schafttijd van de werklieden was afgelopen. Toen
het echter zoover was, kwam de eigenaar naar
buiten en deelde mede alsdat er vanaf heden
absoluut geen aardappelen meer verkocht werden.
Toen wij daarna aan de "Jacobs Hoeve" kwamen
op de Velserweg stonden daar eenige honderden menschen.
doch de verkoop was nog niet begonnen. Wij zijn
toen de boerderij opgegaan en hebben met de eigenaar
een gesprek gevoerd, en hem er op gewezen aan welk.
gevaar hij zich blootstelde wanneer hij eventueel toch
aardappelen ging verkoopen. Hij erkende dat hij alle
dagen aardappelen had afgeleverd en ook dat hij
heden morgen nog had verkocht. Hij voerde als motief.
aan, dat het hem onmogelijk was, ook zijn aardappelen
allemaal naar de schuit te brengen, daar hij geen
voldoende paarden en materiaal meer had. Hij
vroeg ons nog of wij ook gezien hadden dat er om circa
2 uur heden middag nog 2 paarden voor de kar Het document is een verslag van een toezichthouder die de illegale of ongereguleerde verkoop van aardappelen probeert in te dammen. De tekst schept een levendig beeld van de wanhoop tijdens de oorlogsjaren: op één locatie staan "eenige honderden menschen" te wachten in de hoop voedsel te kunnen kopen.

De controleurs treden corrigerend op; ze waarschuwen een boer voor het "gevaar" waaraan hij zich blootstelt. Dit verwijst naar de strenge sancties van de bezetter of de Crisis Controle Dienst (CCD) bij het ontduiken van de distributieregels. De boer geeft een logistiek argument voor zijn handelen: door een gebrek aan paarden en materieel kan hij zijn oogst niet naar de "schuit" (het officiële transportmiddel voor de voedselvoorziening naar de steden) brengen, waardoor hij genoodzaakt is aan de deur te verkopen. In 1944 was de voedselvoorziening in Nederland kritiek. Aardappelen waren het basisvoedsel, maar de distributie ervan was volledig in handen van de overheid (onder toezicht van de Duitse bezetter). Boeren waren verplicht hun volledige oogst af te staan voor centrale distributie.

De genoemde locaties plaatsen het document in de IJpolder, nabij Velsen en Amsterdam. In dit gebied was de druk op boeren enorm groot, omdat stedelingen uit de hongerende steden massaal naar de polders trokken voor 'hongertochten'. De ambtenaren van het "Marktwezen" hadden de ondankbare taak om te zorgen dat de voorraden via de officiële kanalen werden afgevoerd, terwijl de lokale bevolking en hongerende stedelingen buiten de rijen probeerden aan eten te komen. Inspecteur van (De heer) Marktwezen